Feb 22, 2017

Filmy

Książki

Humor

Kuchnia Ormiańksa

Aktualności

Waluta

Armenia

edit SideBar

Օրեր - Orer.eu

RSS feed: Orer News Site

Արցախը շնչում է ժողովրդավարությամբ ու ազատությամբ. Յարոմիր Շտետինա

ditordner karabax 2017

ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ. Արցախը շնչում է ժողովրդավարությամբ ու ազատությամբ, մինչդեռ Կովկասի մնացած երկրներում դա չկա: «Artsakhpress»-ի թղթակցի հաղորդմամբ՝ այս մասին այսօր տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ ասել է դիտորդական առաքելությամբ Արցախում գտնվող Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր Յարոմիր Շտետինայը (Չեխիա):

«Մեզ միշտ սպառնում են Արցախ ժամանելու համար, բայց չնայած դրան, մենք դեռևս նրանց «սև ցուցակում» չենք հայտնվել: Հանրաքվեն անմիջական կապ չունի ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտության լուծման գործընթացի հետ: Սահմանադրությունն ուղղակի որոշակի իրավունքներ է ամրագրում, որին երեկ «Կողմ» է  քվեարկել Արցախի բնակչությունը: Հուսով եմ՝ միջազգային հանրությունը կտեսնի, որ այստեղի ժողովրդավարական ինստիտուտները կայացած են: Արցախի ձայնը միշտ պետք է լսելի լինի աշխարհին»,- ասել է Յարոմիր Շտետինան և հավելել, որ Արցախի ժողովուրդն արդեն ժողովրդավարության դասեր է տալիս աշխարհին ու նաև ունի ինքնորոշման իրավունք:

Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավորը նաև նշել է, որ հետագայում Արցախի ժողովուրդն ինքը կորոշի միանալ ՀՀ-ին, թե լինել անկախ:

Աղբյուր՝ Artsakhpress.am


Фонд «АНИВ» подписал соглашение о сотрудничестве с Фондом культуры и наследия польских армян

*


«Կոմիտաս» մեդալ` Վարդան Ուզունյանին. հանդիսավոր ձեռնարկ Լոնդոնում

 

uzunian ereko parՄիացյալ Թագավորության հայ համայնքի ներկայացուցիչ, սփյուռքում եւ հայրենիքում ճանաչված բարերար Վարդան Ուզունյանին շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության սփյուռքի նախարարության «Կոմիտաս» մեդալը՝ ի արժեւորումն բազմամյա ազգանվեր գործունեության եւ սփյուռքի տարբեր համայնքներում հայկական մշակույթի եւ արժեքների ներկայացման եւ պահպանման:

Պարգեւատրման հանդիսավոր արարողությունը տեղի ունեցավ ս.թ փետրվարի 12-ին Լոնդոնի Քոփթորն Թարա հյուրանոցում՝ ներկայությամբ Մեծ Բրիտանիայի եւ Իռլանդիայի հայոց թեմի հայրապետական պատվիրակ եւ առաջնորդ Տ. Հովակիմ եպիսկոպոս Մանուկյանի, Միացյալ Թագավորությունում Հայաստանի դեսպանության արտակարգ դեսպանորդ Արմեն Լիլոյանի, ինչպես նաեւ հարյուրից ավելի հայ եւ բրիտանացի պատվավոր հյուրերի:

Հանդիսությունը բացվեց Սեզա Ուզունյանի ողջույնի խոսքով, որից հետո հնչեցին Հայաստանի եւ Մեծ Բրիտանիայի ազգային օրհներգները:

Ելույթով հանդես եկավ եւ պատվավոր մեդալով պարգեւատրվելու կապակցությամբ Վ. Ուզունյանին շնորհավորեց Լոնդոնի Թեքեյան Խնամակալ Մարմնի /Tekeyan Trust London/ նախագահ Սիլվա Գրիգորյան-Ահարոնյանը, ով նաեւ հակիրճ անդրադարձավ ԼԹԽՄ-ի շուրջ քառասնամյա ազգանվեր գործունեությանը, որում մեծ ներդրում է ունի Վ. Ուզունյանը:

Լոնդոնի Թեքեյան մշակութային միության անունից հանդես եկավ փոխնախագահ դոկտոր Կարեն Արեւյանը: Մաղթելով նորանոր հաջողություններ եւ ձեռքբերումներ, նա ընդգծեց Վ. Ուզունյանի բեղուն գործունեությունը ԹՄՄ-ում՝ ի նպաստ Հայրենիքին օգտակար լինելու գործին, հայ ինքնության պահպանմանը, մշակույթի զարգացմանն ու տարածմանը:

uzunian despan medalՏոնական հանդիսությունը շարունակվեց հյուրասիրությամբ. Տ. Հովակիմ եպիսկոպոսը ճաշի աղոթք ասաց: Ճաշի ընթացքում հյուրերն ունկնդրեցին ԼԹԽՄ «Կոմիտաս» երգչախմբի հիասքանչ կատարումները, ինչպես նաեւ դիտեցին վավերագրական ֆիլմ՝ նվիրված ԼԹԽՄ ամենանշանավոր նախագծի՝ Երեւանի Թեքեյան Կենտրոնի բացմանը եւ այդ առթիվ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին I ելույթին: Հարկ է նշել, որ Թեքեյան Կենտրոնի ծրագիրը կյանքի է կոչվել Վ. Ուզունյանի անմնացորդ նվիրումի եւ վեց տարիների ընթացքում գործադրած մեծ ջանքների շնորհիվ:

Վարդան Ուզունյանի 55-ամյա ազգանվեր գործունեությունը Լիբանանում, Եթովպիայում, Մեծ Բրիտանիայում եւ Հայաստանում հակիրճ ներկայացրին Մարալ Պոքոքը եւ ԼԹԽՄ եւ «Թեքեյան Կենտրոն» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ Բերնարդ Նազարյանը:

Ծնվել է Սիրիայում, Մեծ Եղեռնից մազապուրծ եղած ընտանիքում, որն այնուհետեւ տեղափոխվել է Լիբանան: Հաճախել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսության տարրական վարժարանը, ՀԲԸՄ Հովակիմյան Մանուկյան երկրորդական վարժարանը, այնուհետեւ բարձրագույն կրթությունը ստացել է Լոնդոնում: Վաղ հասակից դաստիարակվել է հայկական ոգով, հայրենասիրությամբ ու սիրով դեպի ազգային մշակույթը եւ գիտակցել է ազգային ինքնության պահպանման կարեւորությունը: Ուսանողական տարիներից բեղուն գործունեություն է ծավալել հայ համայնքների ազգային եւ հոգեւոր կյանքում, ծառայելով սեփական ժողովրդին:

uzzunian ereko ergԼոնդոնի Թեքեյան Խնամակալ Մարմնի, Երեւանի Թեքեյան Կենտրոնի, Լոնդոնի «Կոմիտաս» երգչախմբի հիմնադիրներից է: Մեծ նվիրումով գործունեություն է ծավալել Եթովպիայի Արարատ ակումբում, Լոնդոնի Հայ տան երիտասարդական միությունում, ՀԲԸՄ-ում, Թեքեյան մշակութային միությունում, Լոնդոնի Թեքեյան Խնամակալ Մարմնում հիմնադիր անդամներ եւ համախոհներ Կարո Գրիգորյանի եւ Կարապետ Արեւյանի հետ, ՌԱԿ-ում, «Թեքեյան Կենտրոն» հիմնադրամում եւ ազգային այլ հաստատություններում, ամրապնդելով Հայաստան-Սփյուռք կապերը մշակույթի միջոցով: Իր անխոնջ աշխատանքի շնորհիվ կյանքի են կոչվել մի շարք կարեւոր ձեռնարկներ, այդ թվում՝ ուսանողական մշակութային փառատոն Լիբանանում. հասարակական, մշակութային, մարզական միջոցառումներ Եթովպիայում. ցուցահանդեսներ, դասախոսություններ, «Էրեբունի» թերթը, «Արաքս» պարային համույթը, «Կոմիտաս» երգչախումբը Մեծ Բրիտանիայում, ինչպես նաեւ Հայաստանից հրավիրված մշակութային գործիչների, պարի եւ երգի համույթների, թատերական խմբերի ելույթները ՄԲ-ում. եւ ի վերջո, «Թեքեյան Կենտրոն» հիմնադրամի բարեգործական գործունեությունը, որը հիմնականում կենտրոնացած է Հայաստանի եւ Արցախի դպրոցների վրա:

uzunian srbazanՆերկայումս Վարդան Ուզունյանը Լոնդոնի Թեքեյան Խնամակալ Մարմնի պատվավոր քարտուղարն է, Երեւանի «Թեքեյան Կենտրոն» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահը, ԼԹԽՄ «Կոմիտաս» երգչախմբի նախագահը, Ռամկավար ազատական կուսակցության Լոնդոնի մասնաճյուղի ատենապետը, ՌԱԿ կենտրոնական վարչության անդամ եւ գանձապահը:

2011թ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ հայրապետական կոնդակով պարգեւատրվել է Սուրբ Ներսես Շնորհալի շքանշանով:

Քոփթորն Թարա հյուրանոցում հանդիսավոր ձեռնարկը շարունակեց դեսպանորդ Արմեն Լիլոյանը, ով շնորհավորելով Վարդան Ուզունյանին, ընթերցեց դեսպան Արմեն Սարգսյանի ուղերձը եւ հանձնեց ՀՀ սփյուռքի նախարարության պատվավոր «Կոմիտաս» մեդալը: Ուղերձում մասնավորապես ասվում էր. «Բարձր գնահատանքի է արժանի Հայաստան-Սփյուռք գործակցության զարգացման գործում Ձեր զգալի ավանդը: Ձեր նվիրական աշխատանքով Դուք լավ օրինակ եք ծառայում օտարության մեջ իր հայեցիությունը կերտող եւ պահպանող երիտասարդ սերնդի համար: Այս մեդալը եւս մեկ անգամ ընդգծում է, որ Հայաստանը, հայ մշակույթն ու պատմությունը հարատեւ են Ձեր նման նվիրյալ հայորդիների շնորհիվ»:

uzunian london

Երեկոյի պաշտոնական մասն եզրափակվեց Վարդան Ուզունյանի երախտիքի խոսքով՝ ուղղված ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանին այդ բարձր պարգեւին արժանացնելու համար եւ գնահատելու իր ծառայությունները սփյուռքի տարբեր հայ համայնքներին: Նա նաեւ շնորհակալություն հայտնեց իր ընտանիքին, բոլոր համախոհներին ու աջակիցներին, մասնավորապես երջանկահիշատակ Կարո Գրիգորյանին եւ Կարապետ Արեւյանին, ովքեր տարիների ընթացքում սատարել եւ քաջալերել են իրեն` իրականացնելու տարբեր ազգանվեր ծրագրեր:

 

Հանդիսությունը շարունակվեց մշակութային ծրագրով, որի երաժշտական մասն ապահովեցին մեցցո-սոպրանո Անայիս Հեղոյանը /կատարեց Տ.Չուխաջյանի «Փառանձեմի արիան» Արշակ II օպերայից եւ Ն.Քալենթերյանի «Արդյոք ուր ես»/ եւ սոպրանո Թերեզա Գեւորգյանը /Կոմիտաս՝ «Կաքավիկ» եւ Է.Աբրահամյան՝ «Ա՜խ, ինչ լավ են սարի վրա…»/, իսկ դաշնամուրային նվագակցությունը՝ Հաո Զի Յոհի: Այնուհետեւ ելույթ ունեցավ «Լիմ» հայկական պարային համույթը:

????????????????????????????????????

Հանդիսավոր ձեռնարկն ավարտվեց Տ. Հովակիմ եպիսկոպոսի շնորհավորական խոսքով: Բարձր գնահատելով Վարդան Ուզունյանին վաստակը ազգային եւ եկեղեցական կյանքում, նա «Խաչքար» արժեքավոր շտեմարանը նվիրաբերեց նվիրյալ հայորդուն:

????????????????????????????????????


Հանրաքվեի արդյունքները ցույց են տալիս, թե ինչ է ուզում Արցախի ժողովուրդը. Ֆրանկ Էնգել

ditordner karabax shtetina 2017ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ, փետրվարի 21,-Հանրաքվեի արդյունքները ցույց են տալիս, թե ինչ է ուզում Արցախի ժողովուրդը. 87 տոկոսն ասել է «Այո», որը նշանակում է՝ նոր Սահմանադրության օրինականությունը կարելի է համարել կայացած:

 «Արցախպրես»-ի թղթակցի հաղորդմամբ՝ այս մասին այսօր տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ ասել է դիտորդական առաքելությամբ Արցախում գտնվող Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր, Եվրախորհրդարանում Արցախի հետ բարեկամության խմբի ղեկավար Ֆրանկ Էնգելը (Լյուքսեմբուրգ):

 «Մենք արդեն ծանոթացել ենք Սահմանադրության հանրաքվեի արդյունքներին, և թվերն ինքնին խոսուն են: Բնակչության 76 տոկոս մասնակցությունը կովկասում չլսված բան է: Բնակչությունն ակտիվ էր մասնակցում հանրաքվեին, ինչը նշանակում է, որ այստեղ ընտրական գործընթացին լուրջ են վերաբերվում»,- ասել է Ֆ. Էնգելը և հավելել, որ Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավորները եղել են մայրաքաղաքի և Մարտունու, Ասկերանի շրջանների ընտրատեղամասերում. ոչ մի տեղ խախտումներ չեն նկատել, և հանրաքվեի կազմակերպումը համապատասխանում էր միջազգային չափանիշներին:

 

Ֆ. Էնգելը նաև նշել է, որ միջազգային կոշտ դիրքորոշումը չի խանգարում, որ Արցախի Հանրապետության բնակչության՝ իրավական երկիր դառնալու ձգտումներն իրականանան:

ditordner gaspar 2017Արցախում Սահմանադրության հանրաքվեին մասնակցելով, որպես դիտորդներ, կարող ենք ասել, որ ամեն ինչ կազմակերպված էր բարձր մակարդակով։ «Արցախպրես»-ի թղթակցի հաղորդմամբ՝ այս մասին  տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ ասել է Հայ Դատի հանձնախմբի արհեստավարժ միջազգային պատվիրակության ղեկավար Գասպար Կարապետյանը և նշել, որ հանրաքվեն օրինական, թափանցիկ, պրոֆեսիոնալ ձևով է իրականացվել:

«Մենք այցելել ենք 48 ընտրատարածքներ: Ամեն տեղ հանրաքվեն ընթանում էր հանգիստ ու առանց բողոքների: Կային փոքր-ինչ բացթողումներ, որոնք, սակայն, էական կերպով չեն ազդել հանրաքվեի արդյունքների վրա: Հանրաքվեն համապատասխանում էր միջազգային չափանիշներին»,- ասել է Գ. Կարապետյանը և ավելացրել, որ իրենց հետ Արցախ են ժամանել նաև Բելգիայի խորհրդարանականներ, ովքեր ևս շատ տպավորված էին նման հաջողված հանրաքվեի արդյունքներից:

ditordner karabax 2017

Իր հերթին , ԼՂՀ արտգործնախարարությունը հայտնում է , որ փետրվարի 20-ին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Կարեն Միրզոյանն ընդունել է դիտորդական առաքելությամբ Արցախում գտնվող Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավորներ, Եվրախորհրդարանում Արցախի հետ բարեկամության խմբի ղեկավար Ֆրանկ Էնգելին (Լյուքսեմբուրգ) և խմբի անդամ Յարոմիր Շտետինային (Չեխիա):

Հանդիպման ընթացքում անդրադարձ է կատարվել Եվրոպական խորհրդարանի հետ փոխհարաբերություններին: Կողմերը, մասնավորապես, քննարկել են բարեկամության խմբի գործունեությանն առնչվող մի շարք հարցեր՝ ուղղված երկկողմ կապերի հետագա ամրապնդմանն ու խորացմանը։

ՕՐԵՐ

 


ՍՐԲՈՐԵՆ ՊԱՀԵՆՔ ՄԵՐ ՄԱՅՐԵՆԻՆ

hranush hakobyan

Մեր հայրերէն մեզի աւանդուած ժառան­գութիւններէն ամենէն շքեղը, ամենէն իրականը մեր գեղեցիկ, հարուստ եւ մեծավայելուչ լեզուն է, պէտք է պահպանենք յուզումով, հրայրքով եւ խանդաւառութեամբ: Ես վստահ եմ, որ կը պաշտպանենք:

Զապէլ Եսայեան

Կան համազգային արժեքներ, որոնց կարելի է անդրադառնալ միայն մեծագույն ակնածանքով, մաքրամաքուր զգացողություններով, անափ սիրով ու նվիրումով: Նման արժեքների շարքում առանձնանում է մայրենի լեզուն: Յուրաքանչյուր անհատ թերևս ունի մայրենիի վերաբերյալ իր ըմբռնումներն ու պատկերացումները, մայրենիի հանդեպ իր պարտավորությունների գիտակցումը:

Իհարկե, լեզուն նախևառաջ մարդկային հաղորդակցման միջոցն է, բայց մայրենիի պարագայում լեզվի էությունը շատ ավելի բազմաբովանդակ է, իսկ գործառույթները՝ ավելի բազմազան:  Վաղնջական ժամանակներից ի վեր  հայոց լեզուն եղել է հայի տեսակի կերտման, հայ ժողովրդի մտածողության ու հոգեբանության ձևավորման ամենազորեղ միջոցը, համախմբել է հայախոս անհատներին և ձևավորել իրենց հայ գիտակցող մարդկանց հանրույթ, որը, տարանջատվելով հնդեվրոպական լեզվընտանիքից, սկսել է իր հավերժական ու փառավոր ընթացքը դարերի հոլովույթում:  Անցել են ժամանակներ, և հայոց լեզուն ձեռք է բերել հայ ժողովրդին միավորող, ազգային դիմագիծն ու միասնությունը պահպանող գործառույթ: Միասնական, ուժեղ պետականությանը հաջորդել են մասնատվածության ժամանակներ, հայոց հողի վրա (նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս՝ Կիլիկիայում) ձևավորվել են անկախ ու կիսանկախ պետական առանձին միավորումներ, թագավորություններ ու իշխանություններ, մելիքություններ, եղել են օտարների լծի տակ մաքառումի դարեր, և հայ ինքնությունը  պահպանվել է, ու հայության տարանջատ հատվածները շաղկապվել են նախ և առաջ շնորհիվ հայաhունչ խոսքի: Եվ որքան էլ բազմազան են եղել հայոց լեզվի դրսևորումները, միևնույն է, դրանք եղել են հայերեն, իսկ դրանց կրողները՝ հայեր: Իր պատմության բոլոր ժամանակահատվածներում Հայոց լեզուն հայակերտման ու ազգի համախմբման հետ միասին, ունեցել է և ունի հայապահպան առաքելություն: Հայտնի իրողություն է՝ մայրենիի կորուստը նախ խարխլում է ազգային ինքնագիտակցության հիմքերը, ապա և  հանգեցնում է ուծացման: Մեծագույն ցավով պետք է հիշենք մայրենիի կորստի պատճառով հայության հոծ զանգվածների՝ հայ ինքնությունից հեռանալու փաստերը: Հայտնի է, որ նախքան ցեղասպանությունը, որը եղեռնահար արեց նաև լեզուն, հայության թուրքահպատակ շատ հատվածներ արդեն կորցրել էին մայրենի լեզուն և դարձել թուրքախոս: Ներկայիս Թուրքիայում հայերի թուրքախոս կամ քրդախոս սերունդները, որպես կանոն, կա՛մ լիովին մոռացել են իրենց ծագումը, կա՛մ էլ օտար ինքնության կրողներ են՝ արմատների աղոտ հիշողությամբ հանդերձ: Ցավոք, լեզվի կորուստը քայլ առ քայլ ազգային ինքնության կորստի է հանգեցրել և հանգեցնում է նաև աշխարհի այլ վայրերում. հիշենք թեկուզ ռումինահայոց, լեհահայոց օրինակները:  Մայրենին ազգային ինքնության ամրոցն է, այն պաշտպանող զրահ և վահան, որոնց բացակայությամբ՝ ծագումով հայ լինելու մասին հայտարարությունները այլ բան չեն վկայում, քան արմատներից հեռացում ու ինքնության կորուստ:

Հայոց լեզուն հայկական յուրահատուկ մշակույթի ստեղծման փառահեղ միջոց է: Հայ մտքի ու աշխարհընկալման, ստեղծագործական աստվածատուր ձիրքի փայլատակումները ոգի են առել հայոց քաղցրահունչ բարբառով,  ապա մարմին առել մեսրոպյան սուրբ գրերով, դարձել ձեռագիր մատյան ու տպագիր գիրք, գիտելիք ու արվեստ, համամարդկային մշակութային ժառանգության հիմնամաս ու սյուն:  Բանավոր ու գրավոր մշակույթի բոլոր կոթողներում հայերենը կատարյալ է: Մեր մայրենին պարզ ու անմիջական է Գողթան երգերում ու էպոսում, շքեղ ու կանոնավոր՝ Խորենացու ու Նարեկացու ձեռագիր մատյաններում, ճկուն ու բազմաշերտ՝ Շիրակացու ու Հերացու գործերում, հուզական ու սիրառատ՝ Քուչակի ու Սայաթ-Նովայի քերթվածքներում,  հզոր ու առնական՝ Վարուժանի ու Չարենցի երկերում… Եվ Օտարն է Աստծո հետ խոսելու միակ լեզուն համարել հայերենը…    Իր բոլոր դրսևորումներով հայոց լեզուն մշակութային մեծագույն արժեք է, հազարամյակների ընթացքում սերունդների լեզվական արարումի արդյունք ու գանձարան, հայոց լինելիության միջնաբերդ:

Ի վերջո, հայոց լեզուն հայի էության ամենավառ բնական երանգն է, որ իր դրսևորումներով հարազատության ու մտերմության թրթիռներ է պարգևում հոգուն: Բոլորիս է հայտնի, թե ինչ ոգևորություն է առաջացնում օտար միջավայրում հանկարծ լսված հայերեն խոսքը, և ինչ հրճվանք ու ցնծություն է ապրում օտար ափերից հայրենիք եկած հայը՝ ամենուր ականջալուր լինելով մայրենի խոսքին: Երևի նաև այս իրողությունն են նկատի ունեցել մեր մեծերը՝ հայերենը հայի տուն ու հայրենիք անվանելով:

Եվ ինչպես տունն ու հայրենիքը, այնպես էլ մայրենին մշտական հոգացողության, նորոգման ու պաշտպանության կարիք ունեն: Ամեն մի ժամանակաշրջան հասարակությանն իր խնդիրներն է առաջադրում: Լինելով հասարակական երևույթ՝  լեզուն ևս իր գործառության ընթացքում ունեցել է և ունի տարաբնույթ խնդիրներ, որոնք եղել են և մնում են ինչպես մտավորականների, այնպես էլ հասարակության լայն շրջանակների մտահոգության ու քննարկման առարկան:

Մայրենի լեզուն ազգային-պետական բարձրագույն արժեք է, որը կարիք ունի թե՛ պետական, թե՛ հասարակական, ընդհանրապես՝ համազգային մշտական հոգացողության: Ինչպես տարբեր են լեզվի դրսևորումները (գրական լեզու բարբառներ, խոսակցական լեզու,), այնպես էլ տարբեր են այդ դրսևորումների խնդիրները: Մեր պետական լեզուն իր երկու ճյուղերով ՝արևելահայերեն և արևմտահայերեն կարիք ունի լուրջ հոգածության: Անհրաժեշտ է խոսակցական հայերենը զերծ պահել աղճատումներից, ավելորդ օտարաբանություններից ու ժարգոնից: Գրական տարբերակի խնդիրները ավելի բազմազան են՝ կանոնարկում, խոսակցական ու բարբառային անհարկի տարրերի, ժարգոնի, օտարաբանությունների բացառում, նոր բառերի, տերմինների ստեղծում, ոճական հնարավորությունների ընդլայնում և այլն: Բարբառների պարագայում ներկայում կարևորագույն խնդիր է դրանց վերաբերյալ ճիշտ պատկերացումների ձևավորումը, եղած նշխարների հավաքումն ու արձանագրումը, կենդանի բարբառների պահպանումն ու հետազոտումը:  Առանձնահատուկ կարևորություն ունեն արևմտահայերենի պահպանության ու զարգացման հարցերը: Ճիշտ է, մայրենիի խնդիրների գիտական քննությամբ ու վերլուծությամբ զբաղվում են լեզվաբանները, սակայն կան իրողություններ, որոնց դիտարկումը մասնագիտական հատուկ պատրաստվածություն ու հմտություններ չի պահանջում:  Մեր պատկերացմամբ՝  հայոց լեզվի առջև ներկայում ծառացած առավել էական խնդիրներից են գրական լեզվի անաղարտության պահպանումը, մայրենի լեզվի ուսուցման մակարդակի բարձրացումը, լեզվի կանոնարկումն ու զարգացումը, արևմտահայերենի պահպանումը,  տարածումը և արևելահայերենի հետ մերձեցման խնդիրները:

Գրական լեզվի անաղարտության պահպանման անհրաժեշտությունը հատկապես ընդգծվում է, երբ ահագնանում են լեզվի աղավաղման միտումները: Ներկայում լեզվի աղավաղումն արտահայտվում է լեզվական սխալների (և՛ արտասանական, և՛ բառագործածական, և՛ քերականական) տարածմամբ, գրական լեզվում խոսակցական, բարբառային իրողությունների, օտար բառերի ու արտահայտությունների անհարկի օգտագործմամբ, երբեմն նույնիսկ գռեհկաբանությունների, ժարգոնային արտահայտությունների գործածությամբ:

Թերևս մեր օրերում աղավաղումների պատճառ է հասարակության մեջ լեզվի վերաբերյալ պատկերացումների խեղումը, օրեցօր տարածվող այն թյուր ըմբռնումը, թե խոսակցական լեզուն ապահովում է ավելի անմիջական հաղորդակցում, և էական չէ, թե խոսքը ինչ որակ ունի, որովհետև կարևորը մտքի հաղորդումն է և հասկանալի լինելը: Եթե նման ըմբռնումը կարող է ընդունելի լինել առօրյա, կենցաղային հաղորդակցման դեպքում, ապա բոլորովին մերժելի է գրական լեզվի գործառության ոլորտներում: Մեր կարծիքով հրապարակային խոսքը (գրավոր թե բանավոր) պետք է լինի համակարգված, կանոնավոր ու գեղեցիկ, հանրության համար ընկալելի և հաճելի: Կանոնավոր, բարձր և անաղարտ գրական լեզուն ճիգ ու ջանք է պահանջում, իսկ հասարակությունը հաճախ դրա վրա ուշադրություն չի դարձնում:

Իրավիճակը շտկելու համար նախ և առաջ անհրաժեշտ է ձևավորել լեզվի վերաբերյալ ճիշտ պատկերացումների համակարգ, և այդ ուղղությամբ անելիքներ ունեն ինչպես գիտակրթական համակարգը, այնպես էլ հեռուստատեսությունն ու զանգվածային լրատվության մյուս միջոցները, թատրոնը, կինոն և իհարկե պետական կառավարման համակարգի տարբեր օղակներ: Գրական լեզուն կարիք ունի պետական հոգածության, ուղղորդված պետական ծրագրի և քաղաքականության, որի համակարգողը և վերահսկողը կարող է լինել պետական համապատասխան մարմինը՝ ունենալով օրենսդրական հիմքեր և անհրաժեշտ լիազորություններ:

Մայրենի լեզվի ուսուցման մակարդակի բարձրացումը կրթական համակարգի մշտական խնդիրն է և շարունակական գործընթաց է: Ներկայում այս խնդիրը առավել հրատապ է, որովհետև նկատելի է գրական լեզվի նորմերի գրեթե համատարած շեղումներ, որը անխտիր դրսևորվում է պաշտոնական խոսքում և գրություններում, նույնիսկ գիտակրթական և գեղարվեստական խոսքում, էլ չեմ շեշտում փողոցի լեզուն:

Գուցե անհրաժեշտ է  կրթական համակարգում մայրենիի ուսուցման ծրագրերի և մեթոդների վերանայում, ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառում: Մայրենիի ուսուցումը չի կարող սահմանափակվել ո՛չ քերականական կանոնները յուրացնելու պահանջով և ո՛չ էլ թեստերի պատասխանները գտնելու ունակությունների ձևավորմամբ: Մայրենիի ուսուցման հիմնական նպատակը չի կարող լինել սովորողներին որևէ կարգի (հատկապես՝ ընդունելության) քննության նախապատրաստումը: Միաժամանակ, մայրենիի ուսուցումը չի կարող սահմանափակվել միայն գրական արևելահայերենի դասավանդմամբ:

Այս հարցում որակական փոփոխության հասնելու համար հարկավոր է մշակել դասավանդման այնպիսի ծրագրեր և մեթոդներ, որոնց շնորհիվ սովորողները լեզվական գիտելիքների հետ միասին ձեռք կբերեն անսխալ և գեղեցիկ գրական խոսք կառուցելու ունակություններ, իրենց մտքերը ճիշտ արտահայտելու և ըստ անհրաժեշտության լեզուն ճկուն գործադրելու կարողություններ: Պատահական չէ, որ ոչ վաղ անցիալում դպրոցներում դասավանդվում էր ճարտասանությունն ու վայելչագրությունը, որոնք հայերենի նկատմամբ առանձնակի սեր ձևավորելուն էին միտված:  Պակաս  կարևոր չեն նաև կրթական համակարգում գործածվող ուսումնական նյութերի, դասագրքերի լեզվական առումով անթերի լինելը: Կարծում ենք՝ ցանկացած դասագիրք հրատարակվելուց առաջ պետք է ենթարկվի լեզվական լրջագույն փորձաքննության՝ մանավանդ, որ երկրում կա տաղանդավոր լեզվաբանների կարևոր բանակ:

Լեզվի կանոնարկումը և զարգացումը  մեծ կարևորություն ունեն, որովհետև միայն նորմավորված, միասնական և շարունակ հարստացող լեզուն է լիարժեք և հաջողությամբ բավարարում անհատի, պետության, հասարակության և ազգի հարաճուն լեզվական պահանջմունքները, հանդես գալիս իբրև մշակութային նոր արժեքների ստեղծման և կուտակման, պետական ու հասարակական գործունեության կազմակերպման միջոց: Այս գործընթացը նույնպես մշտական է ու շարունակական, քանի որ լեզվի բնականոն զարգացման և հասարակության մեջ տեղի ունեցած տեղաշարժերի հետևանքով միշտ առաջ են գալիս լեզվական նոր իրողություններ, որոնք կարիք ունեն գնահատման, արժևորման և համակարգման: Ըստ լեզվաբանների՝ ներկայում իրենց լուծմանն են սպասում ուղղագրական և ուղղախոսական, բառագործածման և եզրույթաբանական, նաև քերականական բնույթի բազմաթիվ հարցեր: Դրանց կարգավորումը, հասկանալի է, չի կարող լինել առանձին մասնագետների կամ մասնագետների խմբերի մենաշնորհը, այդ գործընթացը չի կարող տեղի ունենալ նաև ինքնաբերաբար:

Բազմակարծությունը, անշուշտ, նպաստում է առաջընթացին, եթե տեղի են ունենում քննարկումներ, բերվում են փաստարկներ և կայացվում հանրության համար ընդունելի որոշումներ: Եվ չնայած լեզվի զարգացմանը և նորմավորմանը իրենց նպաստը կարող են բերել ուսումնական առանձին կենտրոններ, ստեղծագործ անհատներ (ինչպես եղել է մեր պետականության բացակայության ժամանակներում), բայց պետականության առկայության պայմաններում անհրաժեշտ է ձևավորել գրական հայերենի երկու տարբերակների կանոնարկման գործընթացը կազմակերպող ու համակարգող, արևելահայերենի և արևմտահայերենի մերձեցմանը, հայերենի զարգացմանը և հարստացմանը նպաստող հեղինակավոր մասնագիտական մարմին՝ Հայերենի բարձրագույն խորհուրդ:

Ներկայում ոչ միայն մայրենիի, այլ նաև  հայապահպանական, լեզվագիտական ու մշակութաբանական առաջնահերթ խնդիրներից է արևմտահայերենի պահպանության, ուսումնասիրության, ուսուցման և զարգացման հարցը: Արևմտահայերենը հայ ժողովրդի լեզվամշակույթի անբաժանելի մասն է, բացառիկ  կարևորության ազգային արժեք, ցեղասպանված ժողովրդի բեկորների շնորհիվ մեծագույն աղետից փրկված գանձ, որը թեև զրկված է գործառության բնականոն պայմաններից, սակայն հաղորդակցման միջոց լինելուց բացի ձեռք է բերել նաև համազգային նշանակություն ունեցող այլ գործառույթներ: Արևմտահայերենը ոչ միայն ազգապահպան դեր ունի Սփյուռքում, այլ նաև ապահովում է Հայաստանի Հանրապետության լեզվական ներկայությունը աշխարհի բազմաթիվ երկրներում, կատարում է լեզվական դեսպանի յուրահատուկ դեր՝ հնարավորություն ստեղծելով աշխարհում ճանաչելի դարձնել մեր մշակույթը, ազգային ինքնատիպությունը: Այս առումով՝ խնդիրը ոչ միայն համազգային, այլ նաև պետական կարևորություն ունի:

Արևմտահայերենի հիմնական խնդիրը եղել և մնում է հայրենիքից դուրս և ոչ միասնական գոյությունն ու գործառությունը: Այս խնդրի լուծման եղանակները ներկայում դժվար է կանխորոշել: Սակայն խնդրից բխող մարտահրավերներին դիմակայելու ուղիներ և եղանակներ պետք է որոնել և գտնել: Նախ և առաջ հարկավոր է հասարակության մեջ ամրապնդել այն բանի գիտակցումը, որ արևմտահայերենը համազգային արժեք է, որը պետք է իր տեղն ունենա հայաստանյան իրականության մեջ ևս, այստեղ պետք է արմատներ ձգի, ամրապնդվի և հայրենիքից իր կենդանարար ավյունը մղի Սփյուռք: Հայրենիքում արևմտահայերենի ամրապնդմանը կարող են նպաստել հայերենի այդ տարբերակով ռադիոհեռուստատեսային հաղորդումների, պարբերականների, ֆիլմերի ստեղծումը, որոշ բուհական ու դպրոցական ծրագրերում արևմտահայերենի համակարգված ուսուցման ընդգրկումը, նաև հնարավոր այլ միջոցների օգտագործումը: Ի վերջո, հայերենի դրսևորման բոլոր տարբերակները՝ արևմտահայ և արևելահայ գրական լեզուները, խոսակցական լեզուն և բարբառները միասնական համակարգի անտրոհելի բաղադրիչներ են, և այդ դրսևորումներից յուրաքանչյուրի խնդիրները ընդհանուր հայերենի, այսինքն՝ ՀՀ պետական լեզվի խնդիրներն են:

Հայրենիքից դուրս, տիրապետող այլախոս հասարակություններում գործառող ցանկացած լեզու ստիպված է դիմակայել բազում մարտահրավերների: Մասնավորապես, տվյալ երկրի լեզվի նկատմամբ իրավական անհավասար վիճակը, համաշխարհայնացման գործընթացները, այլալեզու միջավայրին հարմարվելու նոր սերնդի բնական մղումը առկա իրողություններ են, որոնք մշտապես լինելու են և մշտապես ձգտելու են նեղացնել արևմտահայերենի գործառության շրջանակները: Արևմտահայերենը ենթակա է այլ լեզուների տարաբնույթ ազդեցությունների, և բացի այդ՝ նոր սերնդի շարքերում հայախոսների թվի շարունակական նվազումը վտանգ է ներկայացնում ոչ միայն լեզվապահպանական, այլ նաև հայապահպանական առումներով: Այս պայմաններում հայոց պետականությունը և սփյուռքյան համազգային կազմակերպությունները պետք է համադրեն իրենց ջանքերը՝ շարունակաբար տարածելու և ամրապնդելու ազգային ու լեզվական միասնության գաղափարները հատկապես հայ երիտասարդության շրջանում՝ իրապես ողջ հայության համար սրբագույն արժեք դարձնելով մայրենին:

Լրջագույն խնդիր է Սփյուռքի հայկական դպրոցների պահպանությունը, դրանցում հայերենի, հայագիտական մյուս առարկաների ուսուցման մակարդակի բարձրացումը: Ցավոք, առկա է որակյալ մանկավարժների մեծ պակաս, օբյեկտիվ պատճառներով չկան միասնական կրթական ծրագրեր և դասագրքեր:  Որքան էլ ՀՀ սփյուռքի նախարարությունը ջանում է աջակցել սփյուռքահայ դպրոցին, ձեռնարկում է գործուն միջոցներ, գործակցում է ազգային կառույցների, հայ եկեղեցու, պետական այլ մարմինների հետ, շարունակ գործադրում է սփյուռք-հայրենիք կապերի ամրապնդման բազմազան եղանակներ, նպաստում հայաստանյան գիտակրթական համակարգում արևմտահայերենի ուսուցման և ուսումնասիրության կենտրոնների ձևավորմանը, արևմտահայերենի դասագրքերի և ձեռնարկների ստեղծմանը, հայրենիք եկած մեր ազգակիցների խնդիրների կարգավորմանը և այլն, այնուամենայնիվ, թվում է, անհրաժեշտ է որոնել ու գտնել Սփյուռքի հայկական դպրոցներին համակարգված օժանդակություն ցուցաբերելու առավել արդիական ու արդյունավետ նոր եղանակներ ու միջոցներ:

Կարևոր խնդիրներից է արևմտահայերենի գիտական ուսումնասիրությունը: Ճիշտ է, տասնամյակների ընթացքում կատարվել են առանձին հետազոտություններ, գրվել քերականություններ, սակայն, ինչպես վկայում են մասնագետները, գիտական առումով 19-րդ դարավերջի ուսումնասիրությունների համեմատ էական առաջընթաց տեղի չի ունեցել, և եղած քերականությունը հիմնականում հետապնդել է ուսուցողական նպատակ:  Ներկայում անհրաժեշտ է գիտական հիմնավոր ուսումնասիրություններով ստեղծել արևմտահայերենի ակադեմիական լիարժեք քերականություն, ինչպես նաև ամբողջական բացատրական բառարան: Նման աշխատանքները կնպաստեն նաև արևմտահայերենի կանոնարկմանը, կդառնան այն աղբյուրը, որից կբխեցվեն արևմտահայերենի ուսումնական ձեռնարկներն ու դասագրքերը՝ ըստ տեղային առանձնահատկությունների: ՀՀ սփյուռքի նախարարությունը այս առումով ևս իր առաջնահերթություններից է համարում գործակցությունը  Հայաստանի թե Սփյուռքի՝ հատկապես Անթիլիասում գործող Արևմտահայերենի պաշտպանության խորհրդի,  գիտակրթական հանրության հետ՝ ձգտելով համատեղ տարբեր միջոցառումների և  ծրագրերի միջոցով նպաստել խնդրի լուծմանը:

Նկատենք նաև, որ գրական արևմտահայերենը զրկված է բարձրագույն կրթության, գիտության լեզվի իր դերից,  հայկական կյանքի տարբեր ոլորտներում համընդգրկուն և միասնական հաղորդակցման միջոց լինելու գործառույթներից: Գիտության տարբեր բնագավառների, կրթական համակարգի զարգացումը չի արտահայտվում արևմտահայերենով, չի հրապարակվում գիտական, գեղարվեստական, այլ բնույթի հարուստ գրականություն, արևմտահայերենի գիտական եզրույթաբանությունը բնականոն զարգացում չի ունենում: Այդ ամենը էականորեն բացասական ազդեցություն է ունենում լեզվական համակարգի հետագա զարգացման վրա:

Արտաքին անբարենպաստ պայմանները ժամանակի ընթացքում պատճառ են դարձել արևմտահայերենի ուղղագրական, բառապաշարային, քերականական ու ոճական բազմաթիվ զուգաձևությունների ու աղավաղումների, որոնք իրենց հերթին խոչընդոտում են լեզվի ուսուցմանը, կիրարկմանն ու տարածմանը: Մեծ քանակությամբ բառեր տարբեր համայնքներում ունեն գրության, կազմության, քերականական հատկանիշների բազմաձևություններ: Լեզվական միասնականության հասնելու կամ եղած բազմազանությունները ըստ հնարավորին նվազեցնելու համար անհրաժեշտ է հետևողական աշխատանք, նպատակադրում ու կամք՝ ոչ միայն գտնելու, գիտականորեն հիմնավորելու  և առաջարկելու միասնական ու ընդհանուր ձևեր, այլ նաև դրանք ընդունելի դարձնելու Սփյուռքի բոլոր համայնքների ու խավերի համար: Արևմտահայերենի պահպանումը հայերենի պահպանումն է, արևմտահայերենը մեր հոգևոր հայրենիքի անբաժանելի, բայց վտանգված մի մասն է, և ինչպես անթույլատրելի է նահանջը երկրի սահմաններից, այդպես էլ անթույլատրելի է նահանջը լեզվական սահմաններից: Հայերենը սրբորեն պահպանող միլիոնավոր սփյուռքահայերը, հայ եկեղեցու կառույցները, սփյուռքյան բազմաթիվ միությունները, կազմակերպությունները, պարբերականներն ու հանդեսները, կայքէջերը, ռադիոհեռուստաընկերությունները, գիտակրթական օջախները մեր հոգևոր հայրենիքի սահմանապահներն են, որոնց խիստ անհրաժեշտ է իրական հայրենիքի աջակցությունը: Արևմտահայերենի գոյությունն ու գործառությունը անհրաժեշտ է նաև արևելահայերենի բնականոն զարգացման համար: Շատ կարևոր խնդիր է նաև ընդհանուր հայերենի միասնականության պահպանումը, գրական երկու ճյուղերի ըստ հնարավորին մերձեցումը, փոխներթափանցումն ու փոխհարստացումը: Այս ուղղությամբ լուրջ և հետևողական աշխատանքներ են կատարվում ՀՀ ԳԱԱ լեզվի ինսիտուտում՝ ներգրավելով թե Հայաստանի և թե Սփյուռքի հայտնի մասնագետներին:  Հատկապես բառապաշարի և եզրույթաբանության առումով առկա են փոխլրացման բազում օրինակներ և լայն հեռանկարներ: Այս ամենը ենթադրում է զարգացման միասնական հեռանկարի և փոխհամաձայնեցված կանոնարկման ու փոխհարստացման ուղիների մշակում և դրանց գործադրում այն գիտակցումով, որ իր տարբերակային բոլոր դրսևորումներով հանդերձ հայերենը մեկ միասնական լեզու է, որի բոլոր իրողություններն ու միավորները շաղկապված են իրար՝ անկախ տարբերակային վերաբերությունից:

Հայապահպանության մնայուն առանցքը և ողնաշարը մայրենի լեզվի իմացությունը, պահպանումն ու զարգացումն է, ուստի դիմում եմ հայրենաբնակ ու աշխարհասփյուռ հայ երիտասարդներին և հարազատորեն կոչ անում.

Թանկագիններս, սովորե՛ք մեր ոսկեղենիկ լեզուն, խոսե՛ք հայերեն, սիրե՛ք ու պաշտե՛ք Մայրենին իբրև սրբություն սրբոց, իբրև մեր ազգային ինքնության և լինելիության վկայական: Եկեք ազգովին պահենք ու պահպանենք մեր լեզուն՝ մեր Հայրենիքը:

 

Հրանուշ Հակոբյան

ՀՀ սփյուռքի նախարար


Ավստրիա. Եւրոպայի երիտասարդութեան ներուժի համախմբման լաւագոյն առիթ հանդիսացաւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Եւրոպայի Երիտասարդական Առաջին Հաւաքը Վիեննայի մէջ

hmem vinna 2

 

17-19 Փետրուար 2017-ին Վիեննայի մէջ տեղի ունեցաւ իր տեսակին մէջ առաջինը նկատուող Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Եւրոպայի Երիտասարդական հաւաքը, որուն մասնակցութիւն կը բերէին Անգլիայէն, Ֆրանսայէն, Հոլլանտայէն, Գերմանիայէն, Աւստրիայէն, Շուէտէն, Հայաստանէն, Պելճիքայէն, Յունաստանէն, ինչպէս նաեւ Երուսաղեմէն ժամանած 60 Հ.Մ.Ը.Մ.-ական երիտասարդներ: Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Կեդր. Վարչութեան Հովանաւորութիւնը վայելող եւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Վիեննայի մասնաճիւղի վարչութեան կողմէ կազմակերպուած այս հաւաքը,  հիմք ունենալով միութեան 2015-ին վերամշակուած միութեան ընդհանուր ծրագիր կանոնագիրը եւ նախապէս ընդունուած ռազմավարական ծրագիրը,  կը նպատակադրէր Եւրոպայի տարածքին գտնուող Հ.Մ.Ը.Մ.-ական երիտասարդները համախմբել, ծանօթանալու եւ համագործակցելու առիթներ ստեղծել, Եւրոպայի հայ երիտասարդութիւնը յուզող ազգային, միութենական ու ընկերային ժամանակակից հարցեր քննարկել, լուծումներ առաջարկել,  զարկ տալ Եւրոպայի տարածքին Հ.Մ.Ը.Մ.-ի երիտասարդական ցանցին եւ կարողութիւններուն, միութեան մարմիններուն եւ յանձնախումբերուն մէջ երիտասարդ տարր ներգրաւելու նպաստել, ինչպէս նաեւ նախապատրաստուիլ’ միութեան հարիւր ամեակին ու անոր հետ առնչուած ծրագիրներուն շուրջ.

Հաւաքի պաշտօնական բացման արարողութեան ընթացքին Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Կեդր. Վարչութեան ատենապետ եղբ. Գառնիկ Մկրտիչեանը վեր առաւ նման հաւաքներու կարեւոր հանգամանքը, շեշտեց թէ միութեան գերագոյն մարմինը երիտասադներուն ձայնը կը լսէ ու կը համագործակցի անոր հետ, ինչպէս նաեւ հաստատեց թէ Եւրոպայի տարածքքին Հ.Մ.Ը.Մ.-ը էական դերակատարութիւն ունի հայ երիտասարդութեան առողջ ու հայեցի միջավայր ապահովելու:

Օգտուելով հաւաքի այս խորհրդաւոր առիթէն, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Վիեննայի Մասնաճիւղի երկու վեթերան եղբայրներ՝ Գրիգոր Հալլաճեանն ու Սամուէլ Նահապետեանը ստացան Հ.Մ.Ը.Մ. «Ծառայութեան» շքանշաններ:

hmem vinna 2017 petrvar pakumՀաւաքը հիմնական հետեւեալ չորս թեմաներուն շուրջ քննարկումներ կատարեց՝

Ա- Հ.Մ.Ը.Մ.-ի դերը Եւրոպայի Երիտասարդութեան դիմագրաւած մարտահրաւէրներուն մէջ՝ Հայեցի դիմագիծ, Առաջնահերթութիւններ, Միութենական Կեանք

Զեկուցաբերներ Քոյր Սեւան Նազարեան (Ֆրանսա) եւ Եղբ. Վիգէն Գապաքեան (Պելճիքա)

Բ- Հ.Մ.Ը.Մ.-ը որպէս կամուրջ Եւրոպայի երիտասարդութեան եւ Հայաստան – Արցախի միջեւ

Զեկուցաբեր Քոյր Հռիփսիմէ Յարութիւնեան (Յունաստան)

Գ- Եւրոպայի Երիտասարդութեան դերը Հ.Մ.Ը.Մ.-ի մէջ 21-րդ դարու պայմաններուն տակ:

Զեկուցաբերներ Քոյր Անէթ Մոսկոֆեան (Անգլիա) եւ Եղբ. Գէորգ Յակոբճեան (Աւստրիա)

Դ- Հ.Մ.Ը.Մ. եւ Communication strategies & Social Media

Զեկուցաբերներ Եղբ. Յարութ Պաղամեան (Երուսաղեմ) եւ Եղբ. Գօգօ Սահակեան (Երուսաղեմ).

 

Յաջորդական նիստերուն ընթացքին,  իւրաքանչիւր գլուխի մէջ,  զեկուցաբերները մանրամասնօրէն ներկայացուցին Հ.Մ.Ը.Մ.-ի դերակատարութիւնը հայ երիտասարդին դիմագրաւած ժամանակակից մարտահրաւէրներուն մէջ, դիպուկ օրինակներ տուին Եւրոպայի մէջ հասակ առնող սերունդներու հայեցի դաստիարակութեան մէջ Հ.Մ.Ը.Մ.-ին ունեցած եւ ունենալիք դերակատարութեան, վերլուծեցին Եւրոպայի հայ երիտասարդութեան դիմագրաւած տագնապները, անդրադարձան դժուարութիւններուն, ներառեալ իրար հետ հաղորդակցելու դժուարութիւններուն,   հայերէնի անբաւարար իմացութեան կամ զանազան հայերէններու օգտագործման բարդ հարցերու գոյութիւնը եւ այլն.

Շեշտուեցաւ կարիքը ընկերային բնոյթի ծրագիրներու գործադրութեան’ Երեւանէն դուրս մարզերուն եւ սահմանային շրջաններուն մէջ Եւրոպայի մասնաճիւղերուն միջոցաւ,  Արցախի մէջ երիտասարդական պտոյտներու,  հայոց բանակի բարոյական զօրակցութեան,  և ընդհանուր առմամբ հայրենաճանաչելիութեան մակարդակի բարձրացման.

Անդրադարձ կատարուեցաւ մեր ընկերութիւններու և միութիւններու մօտեցումներուն,  որոնք պէտք է վստահին երիտասարդութեան ու անոնց կարողութիւններուն. Այս ծիրին մէջ առաջարկուեցաւ երիտասարդութեան ճամբով միութիւնը աւելի արդիական ու ժամանակակից մեթոտներով ղեկավարելու մասին, միութեան մէջ երիտասարդութեան ներուժը, մասնագիտութիւնները եւ առհասարակ ժամանակակից փորձառութիւնները համակարգուած ձեւով օգտագործելու եղանակներ փոխանցուեցան, ինչպէս նաեւ յաջող օրինակներ ներկայացուեցան թէ տարբեր մասնաճիւղերու մէջ երիտասարդները ինչպիսի քայլերով կը նպաստեն ու կրնան նպաստել Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ու համայն հայութեան վերլքին ու յառաջդիմութեան:

Վերջին բաժնով երիտասարդները գիտականօրէն վերլուծեցին թէ ինչպէս կարելի է արդի հաղորդակցութեան արդի միջոցները եւ յատկապէս ընկերային հաղորդակցութեան միջոցները ազդեցիկ ձեւով ու նպատակասլացօրէն օգտագործել Հ.Մ.Ը.Մ.-ի նպատակներու հետապնդման եւ քարոզչութեան ի նպաստ.

Հաւաքի եզրափակիչ նիստը նուիրուած էր Հ.Մ.Ը.Մ.-ի հարիւր ամեակի աշխատանքներուն, ուր մանրամասնօրէն ներկայացուեցան նախատեսուած ծրագիրները, որոնք ընդհանրապէս տեղի պիտի ունենան Հայաստանի մէջ ու անոնց իրականացման գծով Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Եւրոպայի Երիտասարդութեան դերին ու կատարելիքներուն մասին խօսուեցաւ:

Հաւաքի մասնակիցները իրենց Վիեննա գտնուելու առիթէն օգտուելով այցելեցին նաեւ ազգային, պատմական ու մշակութային մեծ հարստութիւն ու արժէք ներկայացնող Մխիթարեան Միաբանութեան Վիեննայի Կեդրոնատեղին, թանգարանը, գրադարանն ու արխիւատունը եւ մեծ հետաքրքրութեամբ ծանօթացան կեդրոնի գանձերուն, ինչպէս նաեւ Հայ ազգի մեծ բարեկամ ու «Մուսա Լերան Քարասուն Օրերը» աշխարահաճանաչ գործի հեղինակ Ֆրանզ Վերֆելի արձանը ու երախտագիտութեան ծաղիկներ զետեղեցին:

Հաւաքի մասնակիցներուն ջերմութիւնը, գոհունակութիւնն ու դրական տպաւորութիւնները կարելի չէ քանի մը տողերու մէջ պարփակել, սակայն իր տեսակին մէջ առաջինը նկատուող այս հաւաքը եկաւ հաստատելու թէ նման հաւաքներու ծարաւ ունի Եւրոպայի երիտասարդութիւնը: Հետեւաբար, այս եւ այլ ձեւի հաւաքներ անքննարկելիօրէն կարեւոր են Եւրոպայի հայ երիտասարդութիւնը համախմբելու, դաստիարակելու, նպատակաուղուած աշխատանք տանելու, համագործակցելու առիթներ ստեղծելու, դժուարութիւնները յաղթահարելու եւ միութեան նպատակները իրականացնելու:

Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Վիեննայի Մեկուսի Շրջանի Վարչութիւն


Ատոմ Եղոյեան արժանացած է Գանատայի Ազգային շքանշանի բարձրագոյն տիտղոսին

Atom Egoyan

Ինչպես հաղորդում է Փարիզի Նոր Յառաջը, փետրուար 17-ին Գանատայի կառավարութեան անունով՝ ընդհ. նահանգապետ Տեյվիտ Ճոնսթըն Գանատայի Ազգային շքանշանի բարձրագոյն տիտղոսը շնորհած է շարժանկարի բեմադիր Ատոմ Եղոյեանին` երկրի մշակոյթին անոր ունեցած ներդրումին համար:
Այս մասին Դիմագիրքի իր էջին մէջ գրած է Եղոյեանի կինը` դերասանուհի Արսինէ Խանճեան:
«Ատոմ Եղոյեան նուիրուած է երկրի տաղանդներու յայտնաբերման եւ մշակութային ասպարէզի զարգացման գործին։ Որպէս շարժանկարի բեմադիր՝ մեր մշակութային գանձերէն մէկը, ան ձեռք ձգած է միջազգային համբաւ, միեւնոյն ժամանակ ամուր կապուած մնալով Գանատայի։ Ընկերութեան, մեկուսացման, մեր կեանքին մէջ արհեստագիտութեան դերին նուիրուած նիւթերը առանցքը կը կազմեն անոր ստեղծագործական գերազանց գործունէութեան։ Ան նաեւ առատաձեռնօրէն նուիրելով իր ժամանակն ու տաղանդը՝ կը դասաւանդէ եւ կը ստանձնէ մշակութային ձեռնարկներու եւ շարժանկարի փառատօններու գործօն մասնակցութիւն, մաս կը կազմէ դատակազմերու։ Նաեւ տեսողական արուեստի տաղանդաւոր կատարող է ան, միանգամայն՝ թատրոնի ու օփերայի բեմադիր», յայտարարած է Ճոնսթըն, Եղոյեանին պարգեւը շնորհելու ժամանակ:

atom egoian canada


Միջազգային բանկերի (IFC, EBRD) գերագնահատված չափանիշների հետքերով․ ՀԲՃ

amulsar 2017 b

Երբ սկսվեց Ամերիա բանկի բոյկոտումն այն պատճառով, որ բանկը 24 միլիոն ԱՄՆ դոլարի վարկային պայմանագիր է կնքել «Լիդիան Արմենիա» ընկերության հետ՝ Ամուլսարում ոսկու արդյունահանման և ցիանային ֆաբրիկայի կառուցման համար սարքավորումների ձեռքբերման նպատակով, Ամերիաբանկի աշխատակիցներն ինքնապաշտպանական քայլերի անցան: Նրանք պնդում էին, թե իբր Համաշխարհային բանկի (ՀԲ) մաս կազմող Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան (ՄՖԿ) և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) ամեն մեկին չէ, որ պատրաստ են վարկեր շռայլել, և որ այս ծրագիրը, եթե ստացել է նման կառույցների աջակցությունը, ուրեմն վստահելի ծրագիր է: Սա նրանք պնդում էին ինչպես ֆեյսբուքում Ամերիաբանկի վարկանիշային էջում (բանկի վարկանիշի սրընթաց վայրէջքից վրդովված), այնպես էլ դժգոհ հաճախորդներից ոմանց հետ անհատական հանդիպումների ժամանակ:

Ու եթե մի կողմից հասկանալի է աշխատակցի վրդովմունքը սեփական աշխատավայրի վարկանիշի անկման արդյունքում, ապա մյուս կողմից անհասկանալի է, թե ինչո՞ւ դեռևս կան մարդիկ, ովքեր չգիտեն ինչպես օգտվել գուգլի ընձեռած լայն հնարավորություններից և պատրաստ են Հայաստան ցանկացած ներդրում անողներին ամեն գնով պաշտպանելու՝ առանց որևէ հարցադրումների կամ հեռանկարային վերլուծության:

Մենք միանշանակ ունակ ենք գուգլի ընձեռած հնարավորություններից օգտվելու և պարզելու, թե որքանո՞վ է արդարացված ՀԲ-ի, ՄՖԿ-ի և ՎԶԵԲ-ի չափանիշների հանդեպ Ամերիաբանկի, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչների տածած վստահությունն ու հավատը:

Փոքրիկ ծանոթություն. Համաշխարհային բանկը վարկեր է տրամադրում կառավարություններին, իսկ նրա անբաժանելի մաս կազմող Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան վարկեր է տրամադրում մասնավոր ընկերություններին: Թե՛ ՀԲ-ն, թե՛ ՄՖԿ-ն և թե՛ ՎԶԵԲ-ը վարկերը տրամադրում են, եթե ծրագրերը համապատասխանում են իրենց որոշակի բարձր համարվող չափանիշներին, որոնք վերաբերում են համայնքներին և բնությանը չվնասելուն: Հիմա տեսնենք, թե ինչպիսին է պատկերն իրականում:

ՄՖԿ-ն Պերուում

Յանակոչա ոսկու հանքը Պերուում նկարը՝ Ջեֆրի Բըրիի

2015թ. ապրիլի 15-ին լույս տեսավ հոդված այն մասին, որ 22 տարի շարունակ գործող Պերուի Յանակոչա ոսկու հանքավայրը, որը պատկանում է ամերիկյան մի կորպորացիայի և ֆինանսական աջակցություն է ստացել Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայից, ոչ միայն տեղի բնակիչներին թողել է խորը աղքատության մեջ, այլև թունավորել է նրանց խմելու ջրի աղբյուրները: Հատկանշական է, որ թեև հանքի գործունեության սկզբից ի վեր պետությունը 2.75 միլիարդ ԱՄՆ դոլար հարկեր է ստացել, Կայամարկայում, որտեղ էլ գտնվում է Յանակոչա ոսկու հանքը, բնակչության 53 տոկոսը աղքատության շեմից ներքև է ապրում (եկամուտը միջինում ամիսը 100$ է): Ընդհանրապես, սա համարվում է երկրի ամենաաղքատ շրջանը: Բացի այդ, ըստ գիտնականների՝ հանքի շրջակա միջավայրի հողը և ջուրը աղտոտված են ծանր վնասակար մետաղներով: Յանակոչայում, ի դեպ, ևս կիրառվել է ցիանային մշակման տեխնոլոգիան, ինչպես մի շարք այլ ոսկու հանքերում:

Ջրի աղբյուրները կորցրել են իրենց պարզությունը և գարշահոտություն ունեն: Պերուի Ձկնորսության նախարարությունը հայտնել է, որ Յանակոչայի մոտ հոսող երկու գետերում թթվային արտահոսքերի պատճառով 21.000 կարմրախայտ է ոչնչացել: Ավելի ուշ սնդիկ տեղափոխող բեռնատարը ևս արտահոսել է թունավոր նյութն այն բանից հետո, երբ սնդիկ պարունակող գլանը ճաքել է: Տեղացիների կենդանիները կա՛մ չեն խմում այս գետերի ջրերը, կա՛մ խմելու դեպքում հիվանդանում են ու ոչնչանում: 2014թ-ին Բարսելոնայի համալսարանի սննդի անվտանգության փորձագետները կապարի, կադմիումի և այլ ծանր մետաղների բարձր քանակություն հայտնաբերեցին Յանակոչայի հարակից համայնքների սննդի և ջրի մեջ: Այս մետաղները քաղցկեղի, երիկամների աշխատանքի վատթարացման և սրտանոթային հիվանդությունների պատճառ են: Զեկույցը տեղացիներին հորդորում էր չխմել իրենց աղբյուրների ջուրը: Իսկ 2014թ.-ի դեկտեմբերին Պերուի բնապահպանության նախարարությունը զեկույց հրապարակեց, որ աղտոտված ջուրն արտահոսել է հանքավայրից դեպի հարակից Սան Խոսե համայնք:

Խոսելով ոսկու արդյունահանումից և այդ նպատակով օգտագործվող ներկայիս մեթոդներից, այդ թվում ցիանիդի մեթոդից՝ Օքսֆամի հանքերի գծով փորձագետ Քիթ Սլեքն ասում է, որ չգիտի որևէ դեպք, երբ ոսկու արդյունահանումը և կիրառվող մեթոդները չեն հանգեցրել աղտոտման (աղբյուր):

Մինչդեռ ՄՖԿ-ն շարունակում է ֆինանսավորել ծրագիրը: Այն սկզբում 23 միլիոն ԱՄՆ դոլար է ներդրել, ձեռք է բերել հինգ տոկոս բաժնեմաս այս ծրագրում, իսկ հետագայում էլ ֆինանսավորել է ծրագրի ընդլայնումը: Ընդլայմանը դեմ են դուրս եկել տեղացիները, սակայն ոստիկանությունը ճնշել է բողոքը և սպանել հինգ հոգու: ՄՖԿ-ն, ի պատասխան, հայտարարում է, որ հանքարդյունաբերությունը երկիրն աղքատությունից դուրս բերելու լավագույն ձևն է (ավելին՝ այստեղ):

Ընդհանրապես, 2009-2013թթ. ընթացքում Համաշխարհային բանկն ու Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան 50 միլիարդ ԱՄՆ դոլար են ներդրել 239 ծրագրերում, որոնք անգամ իրենց չափանիշներով դասվել են բարձր ռիսկայնության կատեգորիայում: Դրանք եղել են ծրագրեր, ինչպիսիք են մեծ ջրամբարներ, պղնձի հանքեր, նավթամուղներ: Եվ այս ներդրումների մեծ մասը եղել է այնպիսի երկրներում, ուր կառավարությունը թույլ է, օրենքները՝ ոչ խիստ: Համաձայն ուսումնասիրության՝ 2004-2013թ.-ի ընթացքում ՀԲ-ի կատարած 455 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի ներդրումները բարձր ռիսկայնություն ունեցող ծրագրերում հանգեցրել են 3.4 միլիոն մարդու տանիքի կորստի, հողերից զրկվելու կամ իրենց բնակավայրի պայմանների վատթարացման՝ մոտակայքում կառուցված էլեկտրակայանների, հանքերի և այլ ծրագրերի իրականացման պատճառով: Ոմանց փոխհատուցել են, ոմանց՝ ոչ, և անգամ ուժի կիրառմամբ բռնագրավել են սեփականությունը: Բազմաթիվ դեպքերում ՀԲ-ն և ՄՖԿ-ն պարզապես ձախողել են կիրառել իրենց իսկ չափանիշները (աղբյուր):

ՀԲ-ի ծրագրերի պատճառով տեղահանվածների քարտեզ նկարը՝ Huffingtonpost-ի

ՄՖԿ-ն Հնդկաստանում

2015թ. ապրիլին Հնդկաստանի մի խումբ ձկնորսներ ու ֆերմերներ EarthRights International կազմակերպության միջոցով դատի տվեցին ՄՖԿ-ին ԱՄՆ-ի դաշնային դատարանում: Ըստ հայցվորների՝ ՄՖԿ-ն վարկ է տրամադրել Հնդկաստանի Գուջարատ նահանգում գնտվող Տատա Մունդրա ածխով աշխատող էլեկտրակայանի համար, որը բացասական է ազդում տեղացիների առողջության, ունեցվածքի և կյանքի որակի վրա: Այս դեպքն առաջիններից էր, երբ ՀԲ-ի ծրագրերից տուժած համայնքը դիմում է ամերիկյան դաշնային դատարան: Էլեկտրակայանի սառեցման համար ահռելի մեծ քանակությամբ ջուր է վերցվում ծովից, ինչից հետո տաք ջուրը լցվում է ետ դեպի ծով: Սրա հետևանքով տուժել է ծովային էկոհամակարգը, պակասել են ձկների պաշարները, ինչն էլ ուղղակիորեն անդրադարձել է տեղացի ձկնորսների կյանքի որակի վրա: Ավելին, ծովի ջուրը տեղափոխող ուղիների կառուցման արդյունքում տեղահանվել են տեղացի բնակիչները, ինչպես նաև ծովի ջուրը խառնվել է խմելու ջրի հետ՝ այդպիսով կրճատելով խմելու և ոռոգման ջրի կարևոր պաշարները: Մինչդեռ ՄՖԿ-ն 450 միլիոն ԱՄՆ դոլար վարկ է տրամադրել ծրագրի համար (ավելին՝ այստեղ):

Tata Mundra կայանը Հնդկաստանում նկարը՝ corpwatch-ի

2013թ-ին անգամ ՄՖԿ-ի սեփական հաշվետվողականության մեխանիզմն է քննադատել ՄՖԿ-ին այս ծրագրում ներգրավելու համար: Տեղացիների բողոքների հիման վրա ՀԲ-ի օմբուդսմենը (CAO) ուսումնասիրել է գործը և եզրակացրել, որ ՄՖԿ-ն չի երաշխավորել այս ծրագրի համապատասխանեցումը սեփական Բնապահպանական և սոցիալական չափանիշներին: Այն եզրակացրել է, որ, չնայած ՄՖԿ-ը կանխատեսել է ծրագրի վնասները, այն քայլեր չի ձեռնարկել տեղի բնակիչներին և բնությանը պաշտպանելու համար: Իսկ ՄՖԿ-ն պարզապես անտեսեց այս եզրակացությունը (ավելին ՝ այստեղ և այստեղ):

ՄՖԿ-ի ուղղակի և անուղղակի ֆինանսավորած աղետները

Ավելին, 2016թ. դեկտեմբերին պարզ դարձավ, որ ՄՖԿ-ն անուղղակի կերպով, մասնավորապես կոմերցիոն բանկերի միջոցով, ֆինանսական աջակցություն է տրամադրում Հնդկաստանի մի քանի կորպորացիաների, որոնք վերջին տարիներին հայտնի են դարձել մարդու իրավունքները ոտնահարող և բնությունն ավիրող ծրագրերում իրենց ներգրավածությամբ: Համաձայն Inclusive Development International (IDI) կազմակերպության պատրաստած զեկույցի, որն ուսումնասիրություն է ՄՖԿ-ի տրամադրած գումարների թողած ազդեցությունների վերաբերյալ՝ 2005-2014թթ. ընթացքում ՄՖԿ-ն 520 միլիոն ԱՄՆ դոլար է ներդրել վեց հնդկական բանկերում, որոնք էլ դրանք ներդրել են 12 սոցիալապես ամենաանպատասխանատու կորպորացիաներում՝ ինչպիսիք են NHPC Limited-ը, որին պատկանող ամբարտակները խորտակել են հարյուր հազարավոր մարդկանց տներ, արոտավայրեր ու անտառներ՝ առանց փոխհատուցման՝ վնասելով կարևոր ջրուղիներ, Vedanta Resources-ը, որը փորձում էր տեղահանել և ոչնչացնել Դոնգրիա Կոնդ ցեղի սրբազան հողերն ու անտառները, Eveready Industries-ը ( նախկին անունը` Union Carbide India), որը պատմության մեջ ամենաաղետալի պատահարներից մեկի՝ Բոփհալի գազային աղետի պատասխանատուն է, Zuari Agri Sciences-ը՝ բամբակի սերմերով զբաղվող ընկերություն, որը հայտնի դարձավ երեխաների աշխատանքային շահագործմամբ, Adani Power-ը, որի Մունդրա ածխի գործարանը, նավահանգիստը և հատուկ տնտեսական գոտին աղտոտել են Գուջարատի առափնյա տարածքները, վնասել են անտառները և տեղահանել են տեղացի ձկնորսների ընտանիքներին:

Ընդհանուր առմամբ IDI-ն բացահայտել է բնության համար վնասակար կամ մարդու իրավունքները ոտնահարող 68 հնդկական ընկերություններ կամ ծրագրեր, որոնք միջնորդների միջոցով գումարներ են ստացել ՄՖԿ-ից (ավելին՝ այստեղ):

IDI-ն նաև հետաքննել է, թե ու՞ր են գնացել 2010-2015թթ.-ի ընթացքում ՄՖԿ-ի տրամադրած 50միլիարդ ԱՄՆ դոլարները և պարզել, որ դրանք տրամադրվել են այնպիսի միջնորդ բանկերի և ֆինանսական այլ կառույցների, որոնք էլ այդ գումարները ներդրել են աշխարհի տխրահռչակ ընկերություններում և ծրագրերում: Վերջիններս էլ հազարավոր բնակիչների հարկադիր տեղահանումների, անտառահատումների, ծովերի և գետերի աղտոտման, այս ծրագրերին ընդդիմացողների ճնշման, բանտարկման և անգամ սպանության պատճառ են դարձել: IDI-ն պատրաստել է միջնորդների միջոցով ՄՖԿ-ի ֆինասնավորած նման ծրագրերի ցանկ, որը կարելի է գտնել այստեղ (աղբյուր):

Nam Theun 2 ամբարտակը Լաոսում նկարը՝ topicstock.pantip.com

Ինչ վերաբերում է ՀԲ-ին, ապա ինչպես ցույց է տվել 2012թ. ուսումնասիրությունը՝ ՀԲ-ի աջակցած 9-ը ծրագրերի վերաբերյալ, այդ ծրագրերից ազդեցություն կրած անձանց թիվը միջինում 32 տոկոսով ավելին է, քան բանկը զեկուցում էր մինչ ծրագիրը հաստատելը՝ այդպիսով ստվերի տակ թողնելով այդ 9-ը ծրագրերի արդյունքում ազդեցություն կրած 77,500 մարդու: 1994թ. ևս նման ուսումնասիրություն էր արվել մոտ 192 ծրագրերի շրջանակներում և հայտնաբերվել էր, որ ազդեցություն կրողների թիվը մոտ 47 տոկոսով ավելին էր այն թվից, որը հայտարարվել էր մինչ ծրագրի հաստատումը (ավելին՝ այստեղ):

Այդպես, օրինակ, Լաոսում կառուցված ամբարտակի հետևանքով տեղահանվել կամ տնտեսապես տուժել են ավելին քան 75.000 տեղացիներ, ինչը 50 տոկոսով ավելին է, քան բանկը զեկուցել էր ծրագիրը հաստատելիս: Իսկ ահա անկախ հետազոտողների գնահատականով՝ տուժողների իրական թիվը գերազանցում է անգամ բանկի տրամադրած թարմացված տվյալները՝ հասնելով 130-150 հազարի: Ընդ որում, այս ծրագրից անգամ լաոսցիներն իրենք օգուտ չունեն, քանի որ արտադրված ողջ էլեկտրաէներգիան արտահանվում է Թաիլանդ, այն դեպքում, երբ չորս լաոսցիներից մեկին էլեկտրականությունը հասանելի չէ(ավելին՝  այստեղ և այստեղ):

ՀԲ-ն Կոսովոյում

Թերևս, Կոսովոյում գտնվող Հադե բնակավայրի պատմությունն էլ լավ օրինակ է տեսնելու համար, թե ինչպես է ՀԲ-ն, նախքան որևէ ծրագրի ֆինանսավորումը հաստատելը (ինչպես Հադեում գորշ քարածխի արդյունահանման ծրագրի պարագայում), կարողանում այնպիսի օրենսդրական դաշտ ստեղծել, որ հետագայում խուսափի պատասխանատվությունից:

Հադեի ածուխի հանք Կոսովոյում նկարը՝ Կառլ Մաթիեսենի

Այդպես, դեռևս 2004թ. ՀԲ-ը սկսեց Կոսովոյի կառավարությանը խորհրդատվություն տրամադրել վերաբնակեցման ասպարեզում: 2006թ. ՀԲ-ն մի քանի միլիոնանոց դրամաշնորհ տվեց Կոսովոյի կառավարությանը տեղահանումների և վերաբնակեցման համար ծրագիր մշակելու և նոր ածխային կայան կառուցելու համար: ՀԲ-ն անգամ իր մասնագետներին տրամադրեց՝ Հադեի բնակիչների տեղահանման ու վերաբնակեցման ծրագիրը մշակելու և իրականացնելու համար: Դեռևս 2004 և 2005թթ. Հադեում 150 ընտանիք (մոտ 700 մարդ) տեղահանվեց, իսկ 2006թ. ՀԲ-ն 8.5 միլիոն ԱՄՆ դոլար տրամադրեց ածխի կայանը կառուցելու համար ուսումնասիրությունների նպատակով: Ավելին, բանկն օգնեց Կոսովոյին օրենք մշակել բնակչության տեղահանումներ կազմակերպելու մասին, եթե դա անհրաժեշտ է հանրային նշանակության ծրագրերի համար:

Հատկանշական է, որ նոր օրենքը չէր պարտադրում կառավարությանը վերականգնել տեղահանվածների կենսական պայմանները նույնպիսի մակարդակով, ինչպես նախկին բնակավայրում էր: Ուստի 2012թ. Հադեի և հարակից գյուղերի բնակիչները բողոք ներկայացրին ՀԲ-ի հետաքննող մարմնին, որը սակայն հայտնեց, որ քանի դեռ ՀԲ-ն վերջնական որոշում չի կայացրել ածխի կայանի կառուցման նպատակով 58 միլիոն ԱՄՆ դոլար վարկ տրամադրելու հարցում, բնակիչները չեն կարող բողոք ներկայացնել: Դրան զուգահեռ՝ Կոսովոյի կառավարությունը շարունակում էր Հադեի և հարակից գյուղերի բնակիչների տարհանումը: Նրանց տեղավորում են մի քանի նորակառույց շինություններում և ժամանակավոր կացարաններում՝ չնայած նոր բնակավայում բացակայում են դպրոցը, մզկիթը, հիվանդանոցն ու խանութները (ավելին՝ այստեղ):

ՀԲ-ի և ՄՖԿ-ի ֆինանսավորած ծրագրերից տուժածների մասին առավել մանրամասն կարելի է կարդալ այստեղ:

Անցում դեպի ՎԶԵԲ-ի ֆինանսավորած ծրագրերը

Bankwatch կազմակերպությունը, որը վերահսկում է, թե ուր են գնում և ինչպես են ծախսվում միջազգային ֆինանսական կառույցների տրամադրած վարկերը, հավաքագրել է վերջին 20 տարիների ընթացքում ՎԶԵԲ-ի կողմից ֆինանսավորած ծրագրերը, որոնք բացասական են անդրադարձել համայնքների և բնության վրա: Դրանցից մեկը վերևում նշված ածխի կայանի ծրագիրն է Կոսովոյի Հադե շրջանում, որին ընդդիմանում են տեղացիները գյուղատնտեսական հողերի տարածքների կրճատման, ջրային ռեսուրսների վտանգման, տեղացիների տարհանման և մի շարք այլ պատճառներով: Այնուամենայնիվ, ՎԶԵԲ-ը իր հետաքրքրվածությունն է հայտնել այս ծրագրում ներդրումներ կատարելու համար: Ի դեպ, ծրագրի իրականացումը վստահվել է ամերիկյան Կոնտուր գլոբալ կազմակերպությանը, որը Հայաստանում ևս ունի ներկայություն՝ տնօրինում է Որոտան ՀԷԿ-ը (ՎԶԵԲ-ի և Կոսովոյի ածխի կայանի մասին ավելին՝ այստեղ):

ՎԶԵԲ-ը Վրաստանում

Հարևան Վրաստանում ՎԶԵԲ-ը վարկեր է տրամադրում այնպիսի հիդրոէլեկտրակայանների, որոնք սպառնում են տեղացի բնակիչներին (հատկապես՝ սվաներին) տեղահանել իրենց բնակավարյերից, այն դեպքում, երբ Վրաստանում ենթակառուցվածքային ծրագրերի արդյունքում տեղահանվածների վերաբնակեցման մասին համապատասխան օրենսդրություն չկա: Բացի այդ ՎԶԵԲ-ը չի խուսափում ներդրումներ կատարել Վրաստանում, ուր շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման մասին օրենքն անտեսում է հանրությանն իրազեկելու և հանրության ներգրավածությունն ապահովելու հարցերը: Վերջին շրջանում երկրի հյուսիսային հատվածում բազմաթիվ են անկանոն կառուցված ՀԷԿ-երը՝ անգամ բնության հատուկ պաշտպանվող գոտիներում, սեյսմիկ գոտիներում, որոնցից որոշներն արդեն իսկ հանգեցրել են ջրհեղեղների, սողանքների (ավելին՝ այստեղ):

Ցույց Վրաստանում հանրային լսման ժամանակ նկարը՝ Bankwatch-ի

Ընդհանրապես, ՎԶԵԲ-ը կարծես հատկապես մեծ հետաքրքրվածություն ունի ՀԷԿ-երի ասպարեզում, և դեռևս 2011թ., մինչ Խորվաթիայի՝ ԵՄ մտնելը (երբ օրենքներն է՛լ ավելի կխստանային), ՎԶԵԲ-ն այնքան շուտափույթ կերպով հաստատեց իր հերթական 123 միլիոն եվրոյի վարկը Դուբրովնիկի մոտ գտնվող Օմբլա գետի վրա ՀԷԿ կառուցելու համար, որ անգամ հաշվի չառավ գետի՝ ԵՄ-ի Natura 2000 բնության պաշտպանվող տարածքների ցանկում լինելը և նույնիսկ չսպասեց շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատմանը (ավելին՝ այստեղ): Սակայն շնորհիվ հանրային ընդդիմության՝ 2013թ. ՎԶԵԲ-ը հետ կանգնեց ՀԷԿ-ի կառուցումը ֆինանսավորելու ծրագրից (ավելին՝ այստեղ)

Վերջերս հայտնի դարձավ, որ ՎԶԵԲ-ը խնդիր չի տեսնում անգամ ազգային պարկերում հիդրոէլեկտրակայանների կառուցման համար վարկեր տրամադրելու առումով, ուստի և պատրաստվում էր Մակեդոնիայի Մավրովո ազգային պարկում կառուցվող Բոսկով մոստ ՀԷԿ-ի համար 65 միլիոն եվրո վարկ տալ: Սակայն շնորհիվ բնապահպանների ընդդիմության, ինչպես նաև Եվրոպական վայրի բնության պայմանագրի Բեռնի կոնվենցիայի մշտական հանձնաժողովի հորդորի՝ ՎԶԵԲ-ը ետ կանգնեց այս ծրագիրը ֆինանսավորելուց, իսկ ՀԲ-ն էլ ետ կանգնեց նույն ազգային պարկում մեկ այլ՝ Լուկովո Պոլե ՀԷԿ-ի ծրագրի ֆինանսավորումից (ավելին՝ այստեղ):

ՀԷԿ-երի հանդեպ ՎԶԵԲ-ի և ՄՖԿ-ի հետաքրքրվածությունը թվերով աղբյուրը՝ Bankwatch

ՎԶԵԲ-ը Ղրղզստանում

Սակայն ՎԶԵԲ-ն, իհարկե, հետաքրքրված է նաև հանքարդյունաբերությամբ: Այլ հարց է, որ նրա կողմից վարկավորվող հանքարդյունաբերական ծրագրերի չափանիշներն այնքան էլ չեն համապատասխանում բանկի չափանիշներին:

Կումտոր ոսկու հանքը Ղրղզստանում նկարը՝ Silk Road Reporters-ի

Ղրղզստանում Կումտոր ոսկու հանքում իրականացվող պայթյունները լուրջ վնաս են հասցնում կենտրոնական Ասիայի կարևորագույն սառցադաշտերին, որոնք ջրային պաշարների կարևոր աղբյուր են տարածաշրջանի համար: Սակայն հանքը տնօրինող կանադական Centerra Gold ընկերությունը պնդում է, որ սառցադաշտերը կրում են գլոբալ կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունը: Ղրղզստանի բնապահպանները նշում են, որ նախկինում այս սառցադաշտերը մոտ 700 միլիոն խորանարդ մետր ծավալ ունեին, իսկ այժմ մնացել է 200 միլիոն խորանարդ մետրը: Նրանք նշում են, որ սառցադաշտերի քայքայման արդյունքում սառցե, թթվային և ծանր մետաղներով հարուստ մոտ 2 միլիարդ տոննա խառը զանգված է առաջացել, որը կարող է լցվել Իսիկ Կուլ լիճը և Նարին գետը՝ վտանգելով երկրի ողջ էկոհամակարգը:

Սառցադաշտերի վիճակն ուսումնասիրող Յորքի համալսարանի երկրագետ և կլիմայագետ Ուիլիամ Քոլգանի խոսքերով, թեև Տիեն Շանում հալող սառցադաշտերի վրա ազդում է կլիմայի տաքացումը, սակայն սառցադաշտի ղրղզական հատվածի վրա բացասաբար ազդում է հատկապես Կումտորի հանքը, քանի որ մեծ քանակությամբ սառույց է դուրս բերվում գետնին հասնելու և այն փորելու նպատակով: Նա ընդգծում է, որ հանքի գործունեության ընթացքում 1998-2013թթ. ընկած ժամանակահատվածում սառույցը պակասել է տարեկան 30 մետրով, մինչդեռ հարակից վայրերում սառույցը 10 մետրով է միայն պակասել: Ուստիև հանքը մեծապես վնասում է սառցադաշտերին:

Վտանգված սառցադաշտերից հատված նկարը՝ Ռիսկելդի Սատկեի

Բացի այդ, Կումտորի հանքի տնօրինությունը հանրության հետ չի կիսվում ինֆորմացիայով, հատկապես գեոտեխնիկական ինֆորմացիայով: Բացի այդ էլ, ընկերությունը սպառնում է միջազգային արբիտրաժային դատարան դիմել, եթե որևէ փոփոխություն արվի երկրի Ջրային օրենսգրքում՝ ջրային պաշարների պահպանման վերաբերյալ: Դե իսկ ՎԶԵԲ-ը չի էլ պատրաստվում վերանայել իր շարունակական աջակցությունն այս ծրագրին՝ չնայած էկոլոգիային հասցված վնասներին, կոռուպցիոն սկանդալներին, հանքի շահագործման սկզբում ցիանիդը կրող բեռնատարի վթարի արդյունքում 2 տոննա ցիանիդի՝ մոտակա գետը թափելուն, ինչի արդյունքում 2600 գյուղացիներ տուժեցին, 1000-ն էլ հայտնվեցին հիվանդանոցում: Բացի այդ տեղացիները բողոքում են հանքի փոշու տարածման արդյունքում տեղացիների մոտ առաջացած առողջական խնդիրներից: Բայց ոչ միայն սա, այլև այն հանգամանքը, որ հանքին ընդդիմացող մի շարք տեղացիներ և ակտիվիստներ ազատազրկվել են, ամենևին էլ չի մտահոգում ՎԶԵԲ-ին (ավելին՝ այստեղ, այստեղ և այստեղ):

Նման ծրագրերի թիվը, ցավոք, շատ մեծ է: Սակայն բավարարվելով ՀԲ-ի, ՄՖԿ-ի և ՎԶԵԲ-ի ֆինանսավորած ծրագրերի այս մի քանի օրինակներով, մեր նպատակն է ի ցույց դնել նման ֆինանսական կառույցների ամենամեծ ու հիմնական նպատակը։ Դա ֆինանսական շահն է իրենց իսկ համար, ինչը հատկապես հեշտ է հետապնդել այնպիսի զարգացող երկրներում, որոնք աչքի են ընկնում չկայացած կամ կիսակայացած արդարադատական համակարգերով, ժողովրդավարության պակասով և վերահսկողության բացակայությամբ: Նման ծրագրերն ի վերջո նաև ցույց են տալիս, թե ինչպես այս ֆինանսական կառույցների որդեգրած չափանիշները որևէ դերակատարում չունեն բնությանն ու մարդկանց չնվասելու կամ այդ վնասներն ինչ-որ կերպ կանխելու առումով:
Հայկական բնապահպանական ճակատ (ՀԲՃ) քաղաքացիական նախաձեռնություն


Այցելություններ Հայաստան, Արցախ, Արեւմտյան Հայաստան

govazd-mailing incomin 15.02.2017 yan
ՅԱՆ ՎՈՅԱԺ տուրիստական գործակալությունն առաջարկում է տարբեր ճամփորդական փաթեթներ դեպի Հայաստան, Արցախ եւ Արեւմտյան Հայաստան։
Դեպի Հայաստան 4-օրյա, 6-օրյա, 7-օրյա, 8-օրյա և 9-օրյա տուրեր՝
 
 
Դեպի Արցախ 3-օրյա տուրեր՝
 Դեպի Արևմտյան Հայաստան 2-օրյա, 3-օրյա, 4-օրյա, 5-օրյա, 7-օրյա և 9-օրյա տուրեր՝

Հայաստանէն Առաքուած Մարդասիրական Երկրորդ Օժանդակութեան Առաջին Բաժինը Հասաւ Հալէպ

halep arm 2 Կիրակի, 19 Փետրուար 2017-ի առաւօտեան ժամը 11։00-ին «Հայաստանի Ժողովուրդէն Սուրիոյ Բարեկամ Ժողովուրդին» խորագիրը կրող Հայաստանի Հանրապետութեան մարդասիրական երկրորդ օժանդակութեան առաջին բաժինը հասաւ Հալէպի Ս. Աստուածածին եկեղեցի՝ ռուսական զինուորական բեռնակառքերով։ Օժանդակութիւնները ստանձնեց ՀՀ Հալէպի Գլխաւոր Հիւպատոս Տիգրան Գէորգեան, ներկայութեամբ փոխհիւպատոս Արմէն Գէորգեանի, Սուրիահայութեան Շտապ Օգնութեան եւ վերականգնումի Կեդրոնական Մարմնի ներկայացուցիչներ, Վերապատուելի Յարութիւն Սելմիեան եւ Տ. Զարեհ Քհնյ. Շաքարեանի, ինչպէս նաեւ Շտապ Օգնութեան Հալէպի Գործադիր Մարմնի, Ազգային Իշխանութեան ներկայացուցիչներուն։

halep arm ognutuinՀայաստանէն մարդասիրական օժանդակութիւններու առաքման հսկողութեան համար ներկայ էր նաեւ ՀՀ  Արտակարգ Իրավիճակներու Նախարարութեան ներկայացուցիչ Գնդապետ Պաւել Կէօզալեան։ ՀՀ Հալէպի Գլխաւոր Հիւպատոս Տիգրան Գէորգեան անդրադառնալով մարդասիրական այս օժանդակութեան «Գանձասար»ին ըսաւ. «Այս օժանդակութիւնը երկրորդն է, առաջինը հասած էր Հոկտեմբեր 2016-ին, երկրորդը առաքուած է երկու օդանաւով, առաջին այս բաժինը, որ Լաթաքիա հասաւ 14 Փետրուարին եւ այսօր Հալէպ, կը պարունակէ սննդամթերք ու առաջին անհրաժեշտութեան իրեր։

Երկրորդ օդանաւը եւս 17 Փետրուարին հասած է Լաթաքիոյ Հըմէյմիմ ռուսական ռազմակայան։ Ան կը պարունակէ փոքրերու եւ մեծերու յատուկ հանդերձանք։ ՕԺանդակութեան մէկ մասը բաժնուած է արդէն Քեսապի, Թարթուսի, Լաթաքիոյ, Դամասկոսի մեր համայնքին եւ արաբ ժողովուրդին։ Օժանդութեան Հալէպի բաժինը Շտապ Օգնութեան Գործադիր Մարմնին ճամբով պիտի բաժնուի համայնքի բոլոր կարիքաւորներուն, առանց խտրականութեան, ինչպէս նաեւ ոչ հայ կարիքաւորներուն։ Հայաստանի կառավարութեան որոշումով մարդասիրական այս օժանդակութիւնները շարունակական բնոյթ պիտի ստանան»։

Հիւպատոսը նշեց թէ, ռուսական եւ հայկական բոլոր լրատուամիջոցները հաղորդեցին մարդասիրական օժանդակութեան առաքումը։ ՀՀ Արտակարգ Իրավիճակներու Նախարարութեան ներկայացուցիչ Գնդապետ Պաւել Կէօզալեան ըսաւ. «Մարդասիրական օժանդակութեան տրամադրման ընթացքին ես ներկայ եղայ Լաթաքիա, իսկ այժմ Հալէպի Ս. Աստուածածին եկեղեցի։ Քաղաք մտած պահուս իմ վրաս շատ ծանր ազդեց այն հանգամանքը, որ քաղաքը ահաբեկչական յարձակումներու եւ մարտական գործողութիւններու հետեւանքով ենթարկուած է հսկայածաւալ քանդումներու։

Այստեղ ցաւով իմացայ նաեւ, որ զոհերուն մէջ եղած են հայեր եւս։ ՀՀ կողմէ տրամադրուած այս օժանդակութիւնը քայլ մըն է՝ մեղմացնելու Սուրիոյ ժողովուրդին տագնապը»։ Շտապ Օգնութեան Հալէպի Գործադիր Մարմնի անդամ Զեփիւռ Գէորգեան նախ շնորհակալութիւն յայտնեց հայրենիքին, ՀՀ Գլխաւոր Հիւպատոսին եւ նշեց թէ, օժանդակութիւնը քանակի եւ տեսակի համաձայն պիտի բաշխուի Հալէպի բոլոր կարիքաւոր ընտանքիներուն, նկատի պիտի առնուին նաեւ տարիքային բաժանումները։ Օրինակ մը տալու համար ան ըսաւ որ, նախորդ օժանդակութեան ծրարներու մէջ գտնուող վերարկուները բաշխուեցան հալէպահայ բոլոր վարժարաններու աշակերտութեան։

Պէթի Քիլէրճեան

՚Գանձասար՚ պաշտոնաթերթ

Հալէպ

 


Գրքի երևանյան 13-րդ ցուցահանդես-վաճառքը՝ Մայրենիի շաբաթվա շրջանակում

book hranush

Փետրվարի 18-ին Խնկո Ապոր անվան ազգային մանկական գրադարանում ՀՀ սփյուռքի և մշակույթի նախարարությունների աջակցությամբ տեղի ունեցավ Խնկո Ապոր գրադարանի և ՀՀ հրատարակիչների ասոցիացիայի կողմից կազմակերպված Մանկապատանեկան գրքի երևանյան 13-րդ ցուցահանդես-տոնավաճառի բացման հանդիսավոր արարողությունը:

Միջոցառմանը մասնակցում էին ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը, նախարարի տեղակալ Սերժ Սրապիոնյանը, ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ Ներսես Տեր-Վարդանյանը, Հայաստանի գրողների միության նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը, գրողներ Ռազմիկ Դավոյանը, Լիպարիտ Սարգսյանը և այլ գրողներ, արվեստագետներ, դպրոցականներ:

Բացման խոսքով հանդես եկավ Խնկո-Ապոր անվան ազգային մանկական գրադարանի տնօրեն Ռուզան Տոնոյանը: Նա շնորհակալություն հայտնեց բոլոր աջակիցներին և նշեց, որ որ այս ցուցահանդեսը առանձնահատուկ է նրանով, որ նախաձեռնությանը միացել է Սփյուռքի նախարարությունը, և այն կազմակերպվել է Մայրենիին նվիրված շաբաթվա շրջանակում:

book xnko apor gradaranՈղջույնի խոսքով հանդես եկավ ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը: Նա կարևորեց գիրն ու գրականությունը, հոգևոր արժեքները ներկայացնելու նման նախաձեռնությունները, որոնք ընթերցասիրության ազդակներ են հաղորդում երեխաներին, կապում նրանց ազգային արմատներին: Նախարարը մասնավորապես ասաց. «Ուրախ եմ, որ Խնկո Ապոր անվան գրադարանում` մանկապատանեկան գրքերի աշխարհում հավաքվել են գրողը, ընթերցողն ու հրատարակիչը:  Դուք գիտեք, որ Փետրվարի 21-ը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ճանաչվել է «Մայրենիի օր», և  հայոց պետական տոնացույցում ևս այն իր արժանի տեղն ունի,  իսկ փետրվարի 18-24-ը Սփյուռքի նախարարությունը հայտարարել է Մայրենիի շաբաթ, որի շրջանակում իրականացվելու են մի շարք միջոցառումներ: Շնորհավորում եմ բոլորին և հրավիրում մասնակցելու մեր միջոցառումներին: Վստահ եմ, որ մեր սերունդները կպահպանեն մայրենի լեզուն` որպես բարձրագույն արժեք, որպես սրբություն, կհարստացնեն կարդալով, առնչվելով հայ գրավոր մտքին գեղարվեստական գրականությանը և կփոխանցեն սերունդներին:

Ներկաներին ողջունեցին ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ Ներսես Տեր-Վարդանյանը, Հայաստանի գրողների միության նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը, բանաստեղծ Ռազմիկ Դավոյանը, Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանության մշակութային խորհրդական և մշակույթի կենտրոնի տնօրեն Մաջիդ Մելքին, մանկագիր Լիպարիտ Սարգսյանը, ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը:

Միջոցառմանը իրենց շքեղ հրատարակություններով ներկայացել էին Հայաստանի ճանաչված հրատարակիչներ: Այս մասին հայտնում է ՀՀ սփյուռքի նախարարությունը։

 

ՕՐԵՐ


Գիրք նվիրելու օրը Երևանում շրջեց «Գրաբուսը»

girk anonc

Փետրվարի 19-ը՝ հայ մեծ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրը, արդեն մի քանի տարի Հայաստանում նշվում է որպես Գիրք նվիրելու օր։ 

Երեւանի Խնկո-Ապոր անվան գրադարանում բացվեց մանկական գրքերի տոնավաճառ, որտեղ ներկայացված էր նաեւ Հայաստանում Իրանի դեսպանության մշակույթի կենտրոնի հրատարակած հայերենի թարգմանված գրականությունը։

Հայաստանի Հանրապետության Գրողների Միության նախագահ, բանաստեղծ Էդվարդ Միլիտոնյանը նշել է, որ պատահական չէ գիրք նվիրելու օրը հենց Թումանյանի ծննդյան օրվա հետ կապելը: «Անդրկովկասում չկար գրողների միություն, սակայն Թումանյանը ստեղծել էր «Վերնատունը», որն ինքնին գրողների միություն էր…»,- նշել է Միլիտոնյանը:

Բանաստեղծը նշել է նաև, որ Խորհրդային տարիներին էլ կար ծայրահեղություն, երբ մարդիկ իրենց տներում գրադարաններ էին ստեղծում և հաճախ չէին կարդում ունեցած գրքերը: Անկախության տարիներին գրքի հանդեպ վերաբերմունքը կտրուկ փոխվեց, սակայն այսօր այն վերականգնվում է: Նրա գնահատմամբ՝ թյուր է այն կարծիքը, թե հայ ժամանակակից գրողների շրջանում չկան արժանի ստեղծագործություններ:

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը և Հայաստանի գրողների միությունը, ՀՀ կառավարության որոշման համաձայն,  յուրաքանյուր տարի Գիրք նվիրելու օրը պետական պատվերով և աջակցությամբ հրատարակված և չվաճառված գրքերը բաշխում են մարզային և համայնքային, ինչպես նաև Արցախի և Ջավախքի գրադարանների միջև:

girk armen amiryanՀայաստանում գիրք նվիրելու օրը ՀՀ կառավարության նախաձեռնությամբ և Գրողների միության նախագահ Լևոն Անանյանի որոշմամբ նշվել է 2008 թվականից: Այս օրը տարբեր երկրներում կատարվում են բազմաթիվ միջոցառումներ, գրքեր են նվիրաբերվում գրադարաններին, որբանոցներին, դպրոցներին՝  փորձելով վերականգնել գրքի երբեմնի նշանակությունը:

Այսպիսով փետրվարի 19-ին՝ Գիրք նվիրելու օրը մայրաքաղաքում շատ հետաքրքիր ակցիա  իրականացվեց։
Ակցիան կոչվում էր «Գրաբուս», որն իրենից ներկայացնում է առաջին շարժական գրախանութը։ Համապատասխան մեքենան, գրախանութի արտաքին և ներքին կահավորմամբ, դիզայնով պտտվեց Երևանի տարբեր համայնքներով։

girk avtobus«Գրաբուսի» գրավաճառներն էին շատ սիրված և ծանոթ հայտնի դեմքեր։ Ակցիայի շրջանակում ներկայացված բոլոր գրքերը վաճառվում էին 30 տոկոս զեղչով։
«Գրաբուսը» սկսեց իր մեկնարկը փետրվարի 19-ին՝ ժամը 12-ին Ազատության հրապարակից, մեկ ժամ այնտեղ մնալուց հետո կսկսի շրջել Երևանի համայնքներով։
Նախագիծը շարունակական է լինելու և իրականացնելու է  նաև մարզերում։
Ձեռնարկներին մասնակցեց նաեւ ՀՀ մշակույթի նախարար Արմեն Ամիրյանը։

Բոլոր քաղաքացիները, ովքեր ցանկանում էին գիրք նվիրել հանրապետության տարբեր գյուղական համայքների և զորամասերի գրադարաններին, կարող էին փետրվարի 19-ին Ազգային գրադարանի միջոցառուների բաժին և գրքեր թողնել այնտեղ։
«Գրքի շապիկի դարձերեսին պետք է մատիտով նշեին, թե որ համայնքի կամ զորամասի գրադարանին են ցանկանում նվիրել գիրքը։ Այս գործընթացը շարունակական է, սակայն այս տարի այն որոշել ենք անցկացնել Գիրք նվիրելու օրը»։
girkԽնկո Ապոր անվան ազգային մանկական գրադարանի տնօրեն Ռուզան Տոնոյանի խոսքով՝ ամեն տարի փետրվարի 19-ին Հայկական գրադարանային ասոցիացիայի և Հրատարակիչների ազգային ասոցիացիայի հետ իրենց գրադարանը կազմակերպում է մանկապատանեկան գրքի տոնավաճառ. «Հիմնական նպատակն է, որ գիրքն ավելի լավ տարածվի։ Մանկապատանեկան հասակի ընթերցողն ավելի իրազեկվի ժամանակակից հեղինակների ու նրանց ստեղծագործությունների մասին, ավելի ընթերցասեր դառնա։ Այս տարվա Գրքի տոնավաճառին մասնակցեց է 14 հրատարակչություն։ Բացի հրատարակչություններից՝ տոնավաճառին կմասնակցի ՀՀ-ում Իրանի դեսպանատան մշակույթի կենտրոնը, Գրողների միությունն ու սփյուռքի նախարարությունը»:
Ռուզան Տոնոյանը հավելեց նաև, որ հատուկ շեշտադրությամբ կնշվի նաև Մայրենիի օրը՝ փետրվարի 21-ը։

Գարիկ Ավետիսյան

Լուսանկարները Սիրարփի Կարապետյանի

girk hekiatgirk 2


Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպեց միգրացիայի, ներքին գործերի և քաղաքացիության հարցերով ԵՄ հանձնակատարին եւ ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարին

Փետրվարի 18-ին Մյունխենի անվտանգության համաժողովի աշխատանքներին մասնակցող ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպեց միգրացիայի, ներքին գործերի և քաղաքացիության հարցերով ԵՄ հանձնակատար Դիմիտրիս Ավրամոպուլոսին:

nalbandian migracia eu2017Զրուցակիցները քննարկեցին Հայաստան-Եվրոպական միություն նոր շրջանակային համաձայնագրի շուրջ բանակցությունների ընթացքը:

Էդվարդ Նալբանդյանը և Դիմիտրիս Ավրամոպուլոսն անդրադարձան երեք տարի առաջ ուժի մեջ մտած Հայաստանի և ԵՄ միջև մուտքի արտոնագրային ռեժիմի դյուրացման և ռեադմիսիայի մասին համաձայնագրերի հաջող իրագործմանը։

Զրույցի ընթացքում մտքեր փոխանակվեցին Հայաստանի և Եվրոպական միության միջև մուտքի ազատականացման շուրջ երկխոսության մեկնարկին առնչվող հարցերի վերաբերյալ:

Մյունխենում աշխատանքային այցով գտնվող ՀՀ արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպում ունեցավ նաեւ Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Լամբերտո Զանիերի հետ։

Զրույցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարարն ու ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարն անդրադարձան կազմակերպության գործունեությանն առնչվող մի շարք հարցերի։

Հանդիպմանն անդրադարձ արվեց ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի գործունեությանն առնչվող հարցերին։

Էդվարդ Նալբանդյանը Լամբերտո Զանիերին ներկայացրեց նախօրեին Ադրբեջանի արտգործնախարարի ու համանախագահների հետ ունեցած հանդիպումը։ Երկուստեք կարևորվեց ղարաբաղյան հիմնախնդրի վերաբերյալ Վիեննայի և Սանկտ-Պետերբուրգի գագաթաժողովներին ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրագործումը։

nalbandian arabakan ligaՓետրվարի 17-ին Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը Մյունխենում հանդիպեց Արաբական պետությունների լիգայի գլխավոր քարտուղար Ահմեդ Աբուլ-Ղեյթին։

Հանդիպմանը հանգամանալից անդրադարձ արվեց Հայաստանի և արաբական պետությունների միջև համագործակցությանը։ Երկուստեք նշվեց հայ-արաբական հարաբերությունների ավանդական ջերմ բարեկամական բնույթը։

Զրուցակիցները մտքեր փոխանակեցին Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող զարգացումների, սիրիական ճգնաժամի կարգավորման ուղղությամբ գործադրվող ջանքերի, ահաբեկչության դեմ միջազգային հանրության պայքարի շուրջ։

Հայաստանի արտգործնախարարն ու Արաբական պետությունների լիգայի գլխավոր քարտուղարը քննարկեցին միջազգային հրատապ խնդիրներ։

Փետրվարի 17-ին Մյունխենի անվտանգության համաժողովին մասնակցող Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպեց Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի՝ Սիրիայի հարցով հատուկ բանագնաց Ստեֆան դե Միստուրայի հետ:

Զրուցակիցներն անդրադարձան սիրիական ճգնաժամի հանգուցալուծմանն ուղղված ջանքերին: ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարի հատուկ բանագնացը հանգամանալից ներկայացրեց բանակցային գործընթացի վերջին զարգացումները և հեռանկարները:

Ստեֆան դե Միստուրան գոհունակություն հայտնեց առ այն, որ Հայաստանը, իր հնարավորության սահմաններում, շարունակական մարդասիրական օգնություն է ցուցաբերում Սիրիայի ժողովրդին և ճգնաժամից տուժած մեծ թվով փախստականներ է ընդունում:

Ավարտելով այցելությունը Մյունխեն՝ Էդվարդ Նալբանդյանը ուղևորվեց Երևան, հայտնում են ՀՀ ԱԳՆ-ից։

ՕՐԵՐ


Վիգեն Սարգսյանը հանդիպել է Չեխիայի պաշտպանության նախարարին, մասնակցել Մյունխենի Երիտասարդ առաջնորդների ֆորումին

Մյունխենում անցկացվող Անվտանգության 53-րդ համաժողովի շրջանակում ՀՀ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը փետրվարի 17-ի առավոտյան հանդիպում է ունեցել Մյունխենի Երիտասարդ առաջնորդների ֆորումի մասնակիցների հետ։

vigen sargsian 1

Վիգեն Սարգսյանը հանդես է եկել ելույթով, որում անդրադարձել է Հայաստանի պաշտպանական համակարգին, տարածաշրջանային զարգացումներին, ինչպես նաև Արցախյան հակամարտությանը։ Այնուհետև Վիգեն Սարգսյանը պատասխանել է հանդիպման մասնակիցների հարցերին։

Մյունխենի անվտանգության համաժողովն ամենամյա է։ Անցկացվում է 1962 թվականից։ Այս տարի համաժողովի աշխատանքներին մասնակցում են շուրջ 500 ներկայացուցիչներ մի քանի տասնյակ երկրից՝ պետությունների ղեկավարներ, պաշտպանության և արտաքին գործերի նախարարներ, փորձագետներ և ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ։ Մյունխեն 2017 -ի գլխավոր թեմաներն են իրադրությունը Մերձավոր Արևելքում, Հյուսիսային Կորեայի գործողություննրից բխող վտանգները և մի շարք այլ գլոբալ մարտահրավերներ։ Համաժողովի կենտրոնական քննարկումներից է նաև «Արևմուտքի ապագան. անկում, թե՞ վերադարձ»։

Մյունխենի անվտանգության համաժողովին մասնակցության շրջանակում Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը փետրվարի 17-ին մի շարք երկկողմ հանդիպումներ է ունեցել։

czexia arme milՄասնավորապես՝ «Կասպերսկի լաբորատորիաներ» ընկերության հիմնադիր-ղեկավար Եվգենի Կասպերսկիի հետ հանդիպման ընթացքում քննարկվել են Հայաստանի պաշտպանական գերատեսչության և տեղեկատվական անվտանգության ոլորտում հսկայական փորձ ունեցող այդ ընկերության միջև համագործակցության հեռանկարները։ Վիգեն Սարգսյանն ու Եվգենի Կասպերսկին համոզմունք են հայտնել, որ համագործակցությունն այնպիսի կարևոր ուղղությամբ, ինչպիսին տեղեկատվական անվտանգությունն է, դրական արդյունքներ կտա՝ հաշվի առնելով նաև ՏՏ ոլորտում Հայաստանում առկա մասնագիտական մեծ ներուժը, ինչպես նաև «Կասպերսկի լաբորատորիաներ» ընկերության հսկայական փորձը։

Վիգեն Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել նաև Լիտվայի ազգային պաշտպանության նախարար Ռայմունդաս Կարոբլիսի հետ։ Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են մի շարք, այդ թվում նաև պաշտպանական ոլորտում հայ-լիտվական համագործակցության հեռանկարները։ Հանդիպման մասնակիցները նշել են, որ հարաբերությունների խորացման մեծ ռեսուրս կա՝ ինչպես երկկողմ, այնպես էլ Հայաստան-Եվրամիություն ձևաչափերում։

Քիչ ուշ կայացել է Հայաստանի պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանի հանդիպումը Լեհաստանի ազգային պաշտպանության նախարար Անտոնի Մաչիերևիչի հետ։ Ընդգծելով երկու պետությունների և ժողովուրդների ջերմ վերաբերմունքը միմյանց հանդեպ, Հայաստանի և Լեհաստանի պաշտպանական գերատեսչությունների ղեկավարները համոզմունք են հայտնել, որ պաշտպանական ոլորտում հարաբերությունների խորացման համար առկա է մեծ ռեսուրս։ Վիգեն Սարգսյանն ու Անտոնի Մաչիերևիչը քննարկել են ժամանակակից գլոբալ մարտահրավերները, շեշտելով, որ դրանց արդյունավետ դիմակայելու համար ջանքերի համադրում է անհրաժեշտ։ Որպես համագործակցության լավագույն օրինակ նշվել է հայ-լեհական փոխգործակցությունը տարբեր երկրներում իրականացվող խաղաղապահ առաքելություններում։

vigen sargsian2Վիգեն Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել նաև Չեխիայի պաշտպանության նախարար Մարտին Ստրոպնիցկու հետ։ Նախարարները քննարկել են պաշտպանական ոլորտում հայ-չեխական համագործակցության հեռանկարները։ Զրուցակիցներն ընդգծել են, որ չնայած Հայաստանն ու Չեխիան տարբեր ռազմաքաղաքական դաշինքներում են գտնվում, դա չի կարող խոչընդոտ հանդիսանալ փոխգործակցության խորացման համար, առավել ևս, որ ողջ աշխարհին սպառնացող ժամանակակից մարտահրավերները պարտադրում են ակտիվ համագործակցություն ծավալել պաշտպանական ոլորտում։

vigen sargsian 3Փետրվարի 17- ին Վիգեն Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել նաև Լիբանանի պաշտպանության նախարար Յաքուբ Սարաֆի հետ։ Հատուկ ընդգծելով Լիբանանի հայ համայնքի մեծ դերը երկրի քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային կյանքում, Յաքուբ Սարաֆը նշել է, որ դա կարևոր գործոն է հայ-լիբանանյան հարաբերությունները բոլոր, այդ թվում նաև պաշտպանական ոլորտում զարգացնելու համար։ Զրուցակիցները համակարծիք են եղել, որ տարածաշրջանում ընթացող զարգացումներն իրենց մեջ մեծ վտանգ են պարունակում, որը չեզոքացնելու համար պետությունների սերտ համագործակցություն է անհրաժեշտ։ Վիգեն Սարգսյանն ու Յաքուբ Սարաֆը պատրաստակամություն են հայտնել ակտիվացնել ջանքերը պաշտպանական ոլորտում հայ-լիբանանյան համագործակցությունը խորացնելու ուղղությամբ։

ՀՀ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանի ելույթը Մյունխենի Երիտասարդ առաջնորդների ֆորումի մասնակիցների հետ հանդիպման ընթացքում

 

Նախ ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել դոկտոր Թոմաս Պաուլսենին և տիկին Նորա Մյուլլերին՝ հրավերի և ողջույնի ջերմ խոսքերի համար: Ավելին, ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել նրանց` Երիտասարդ առաջնորդների հարթակին, որպես Մյուխենի Անվտանգության համաժողովի կարևորագույն հավելմանը, երկարատև նվիրվածության համար:

Շատ լավ հիշում եմ սեփական մասնակցությունս գրեթե 9 տարի առաջ կայացած Մյունխենի երիտասարդ առաջնորդների 1-ին հանդիպմանը: Եվ նախքան դասախոսությանս անցնելը, ցանկանում եմ ասել հետևյալը. երբ ինչ որ մեկը մասնակցում է որևէ խոշոր միջոցառման «երիտասարդական» հարթակի հանդիպմանը, կարող է մտածել, որ իրական կյանքն այնտեղ է՝ առանցքային միջոցառման մեջ: Հավատացեք, երբ ժամանակի ընթացքում դու բնական կերպով տեղափոխվում ես այդ «առանցքային» միջոցառման ասպարեզ, սկսում ես խորապես կարոտել երիտասարդական ձևաչափի հենց այս յուրօրինակ մթնոլորտը: Վերջիվերջո՝ կարիերայի սանդուղքով բարձրանալը բնական զարգացման ուղին է այս դահլիճում հավաքված երիտասարդ, խելամիտ ու աշխատասեր մարդկանց համար, մինչդեռ հասակավոր դառնալն ու երիտասարդական հարթակների համար հասակին համեմատ «գերորակավորված» լինելը տխուր, թեկուզև բնականոն արդյունք հանդիսացող երևույթ է: Այնպես որ՝ վայելեք մյունխենյան երիտասարդ առաջնորդների միջոցառումը:

Այսօր ես խոսելու եմ Եվրասիայում տարածաշրջանային զարգացումների և այդ համատեքստում Հայաստանի դերակատարության կամ տեղի մասին:

Հայաստանը հանդիսանում է եվրասիական ու եվրաատլանտյան ձևաչափերում համաժամանակյա ինտեգրացիոն գործընթացների փոխօգտակար կիրառման եզակի օրինակ:

Ինչպես շատերդ հավանաբար լսել եք, Հայաստանը հինավուրց քաղաքակրթություն է` Քրիստոսի ծննունդից առաջ 9-րդ դարում դեռևս ունեցած առաջին պետականությամբ: Հայերը նաև առաջին ազգն են, ովքեր դեռևս 301թ.-ին Քրիստոնեությունն ընդունեցին որպես պետական կրոն: Միջին դարերից մինչև նորօրյա ժամանակներ ժամանակահատվածում մի քանի դարով ընդհատված պետականությունների՝ իրար հաջորդող ծնունդների ու անկումների ընթացքում Հայաստանը սեփական դառը փորձով ամբողջովին զգացել է իր շուրջն առկա ուժեղների ու հզորների բախումների նսեմացնող ազդեցությունը: Պատերազմներն ու դրանց զուգընթաց՝ սեփական տարածքների բաժանումներն ու վերամիավորումները, լինի դա հռոմեացիների և Պարթևների, բյուզանդացիների, Սասանյանների, Օսմանյան թե Ռուսական կայսրությունների միջև, մեզ մեկընդմիշտ սովորեցրել է մեկ դաս. Մենք օգուտ չենք հետամտում տարածաշրջանային ու գլոբալ դերակատարների առճակատումներից: Մենք հաստատապես գիտենք, որ բարեկեցության ու կայունության ուղին անցնում է համապարփակ երկխոսության և կարծիքների բաց փոխանակման, փոխադարձ օգուտների ի հայտ բերման և համատեղ արարման միջով:

Ներկայում՝ 25 տարի առաջ անկախությունը վերագտնելուց հետո, այս գիտելիքներն ու փորձը վերածվել է տարածաշրջանային ու անդրտարածաշրջանային համագործակցության խթանմանն ուղղված մեր արտաքին ու պաշտպանական քաղաքականության՝ որպես առկա վեճերի կարգավորման և տևական խաղաղության երաշխավորման հնարավոր միակ միջոց:

Մեր այսօրվա քննարկման համատեքստում այդ քաղաքականությունը կարող ենքդիտարկել Եվրասիական Տնտեսական Միությունում ու Հավաքական Անվտանգության Պայմանագրի Կազմակերպությունում մեր անդամակցությունը Եվրատլանտյան կառույցների հետ մեր թափանցիկ ու ներգրավվյալ գործընկերության հետ փոխօգտակար բանեցնելու հարացույցի միջոցով: Այս հարացույցի կենտրոնում անվտանգության, բարեկեցության և տարածաշրջանային կարգ ու կանոնի մեր խնդիրքն է՝ հիմնված սկզբունքների ու արժեհամակարգի հետևողական համակարգի վրա:

Այժմ ես ուզում եմ անցնել այս ուղղություններից յուրաքանչյուրին:

Եվրասիական ինտեգրացիոն ձևաչափ

Հայաստանի համար այն հիմնվում է երեք հենասյան վրա, որոնք են մեր անդամակցությունը Եվրասիական Տնտեսական Միությանը և Հավաքական Անվտանգության Պայմանագրի Կազմակերպությանը, ինչպես նաև երկկողմանի հարթությունում՝ ռազմավարական դաշինքը Ռուսաստանի հետ:

Անդամակցությունը ԵՏՄինհիմնականում ծառայում է տնտեսական նպատակների, ինչպիսիք են ապրանքների, ծառայությունների, աշխատուժի և կապիտալի ազատ տեղաշարժը, որոնց միջոցով ապահովվում են հայկական արտադրանքի և աշխատուժի համար հսկայական շուկաներ և Հայաստանում ավելի շատ օտարերկրյա անմիջական ներդրումներ:

ՀԱՊԿն ավելի շատ անվտանգային գործիք է, որն ապահովում է ինտենսիվ միջզինվորական համագործակցություն բոլոր ոլորտներում՝ ռազմական գիտահետազոտական ու փորձակոնստրուկտորական աշխատանքներից մինչև անդամ մյուս երկրների ռազմական արդյունաբերությունների հասանելիությունը, խաղաղապահ ներզոր կարողությունների զարգացումից մինչև ահաբեկչության, թմրանյութերի և մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի միասնական ջանքերը: ՀԱՊԿ-ն ունի ՆԱՏՕ-ի այն մեխանիզմի իր համարժեքը, որը հայտնի է 5-րդ հոդված անվանումով՝ հարձակումն ընդդեմ մեկի դա հարձակում է ընդդեմ բոլորի: Լինելով համեմատաբար երիտասարդ կազմակերպություն, ՀԱԿՊ-ն դեռևս գտնվում է «փափուկ ուժի» զարգացման գործընթացում և շարունակում է ավելացնել իր մարդկային ու հաստատութենական կապիտալը:

Մեր երկկողմ հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, ինչպես արդեն ասեցի, ռազմավարական բնույթի և բազմանիստ են ու ներառում են բոլոր բնագավառները՝ սկսած բարձրագույն մակարդակով իրականացվող քաղաքական երկխոսությունից և վերջացրած տառացիորեն բոլոր ոլորտներում փոխշահավետ փոխգործակցությունով: Ռուսաստանը Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի հետ միասին հանդիսանում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկիր, միակ միջազգային ձևաչափը, որը զբաղվում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորմամբ:

Հարձակումն ընդդեմ մեկի դա հարձակում է ընդդեմ երկուսի, ահա ևս մեկ երկկողմ պայմանավորվածություն, որը ներառված է մեր պաշտպանական համաձայնագրերում: Գործնական առումով Ռուսաստանի այս հանձնառությունը կյանքի է կոչվում Հայաստանի տարածքում տեղակայված ռուսաստանյան զորակայանի, ինչպես նաև Միացյալ զորքերի (ուժերի)խմբավորման և ՀՕՊ միասնական համակարգի միջոցով:

Գործընկերությունը Եվրատլանտյան ձևաչափերում

Այս ուղղությամբ մեր քաղաքականությունը մենք նույնպես կառուցում ենք երեք հենասյան վրա. երկկողմ հարաբերություններ ԱՄՆ-ի և եվրոպական պետությունների հետ, ակտիվ ներգրավվում Եվրամիության Արևելյան գործընկերությանը և մեր շարունակական փոխգործակցությունը ՆԱՏՕ-ի հետ՝ Գործընկերություն հանուն Խաղաղության նախաձեռնության միջոցով, ինչպես որ նշված է մեր Անհատական գործընկերության գործողությունների ծրագրում:

ԱՄՆի և եվրոպական երկրների հետ երկկողմ կապերում հիմնվում ենք մեր միջև հարաբերությունների և փոխադարձ իմացության մեծ պատմության վրա: Այս հարաբերությունները արմատավորված են համընկնող քաղաքակրթական ու արժեհամակարգային մոտեցումներում և ամրապնդված են այդ երկրներում մեծաթիվ հայ համայնքների գոյությամբ: Փաստորեն, այդ կապերը այնքան ամուր էին, որ շարունակվեցին նույնիսկ ի հեճուկս խորհրդային տարիներին մեզ իրարից բաժանող երկաթյա վարագույրի:

ԵՄ հետ մենք ակտիվորեն ներգրավվել ենք անմիջապես այն բանից հետո, երբ հանգուցային ժողովրդավարական բարեփոխումների առաջին «ռաունդի» ավարտից հետո Հայաստանն ընդունվեց Եվրոպայի Խորհուրդ: Այդ ժամանակներից ի վեր ընդգրկուն երկխոսություն ենք ծավալել Բրյուսելի հետ՝ նպատակաուղղված մեր ժողովրդավարական հաստատությունների կառուցումն առաջ մղելուն: Մենք ջերմորեն ողջունեցինք Արևելյան գործընկերության հարթակը՝ որպես ավելի ինտերակտիվ երկխոսության գործիքարան, որպես մեր փոխգործակցության առաջ մղման ճանապարհ: Այժմ ավարտին ենք հասցնում բանակցությունները Շրջանակային համաձայնագրի շուրջ, որն ապագայում կարգավորելու է Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունները: Մենք ամբողջապես ավարտել ենք ռեադմիսիայիհամաձայնագրերի վերաբերյալ աշխատանքների փուլը և ապահովել մուտքի արտոնագրերի դյուրացման մեխանիզմ: Հայկական ձեռնարկությունները օգտվում են ԵՄ-ի հետ GSP+ առևտրային համակարգի օգուտներից, որը երկրում ներդրողների համարկարևոր գործոն է:

ՆԱՏՕի հետ, ինչպես արդեն նշեցի, սերտորեն աշխատում ենք Անհատական գործընկերության գործողություններիծրագրի միջոցով: Հայ խաղաղապահները մասնակցում են ՆԱՏՕիղեկավարած և ՄԱԿի իրավազորածառաքելություններին Աֆղանստանում և Կոսովոյում:ԱՄՆ կառավարության հետ սերտ համագործակցությամբ մենք ձևավորել են խաղաղապահության զգալի ներուժ և ներդրել ենք հումանիտար ականազերծման մեխանիզմներ: Շարունակում ենք նաև ՆԱՏՕ-ի և իր անդամ երկրների հետ աշխատել այնպիսի հանգուցային ուղղություներով, ինչպիսիք են Պաշտպանության ռազմավարական վերանայման գործընթացը, Հայաստանում ռազմակրթական և ռամաբժշկական կարողությունների առաջադիմումը:

Ամփոփելով, պետք է նշել, որ Հայաստանն ամբողջովին որդեգրել է իր ներզոր կարողությունները բազմանիստ ու բազմակողմ համագործակցությամբ զարգացնելու ռազմավարություն: Մենք ոչ գաղտնի ենք պահում մեր ռազմավարական գործընկերությունը Ռուսաստանի հետ, ոչ էլ խուսափում ենք դա հիշատակելուց, մենք նաև շարունակում ենք իսկապես շահագրգռված լինել Արևմուտքի հետ ցանկացած ձևաչափի համագործակցության մեջ: Եվ մենք չենք ուզում ընտելանալ այն մտքին, ըստ որի աշխարհը կրկին դառնալու է սև ու սպիտակ:

Մեր Ազգային անվտանգության ռազմավարությունում և ռազմական դոկտրինում, ինչպես նաև գործնական մոտեցումներումառանձնակի նշանակություն ենք տալիս հարևանների՝ Վրաստանի ու Իրանի հետ հարաբերությունների կառուցմանն ու խորացմանը: Այս երկու պետությունների հետ էլ Հայաստանն ունի հազարամյակների կապեր, երկուսում էլ կա մեծաթիվ և վաղեմի հայկական Սփյուռք:

czexia milՎրաստանի՝ տարածաշրջանում ևս մեկ հնամենի քրիստոնեական երկրի հետ, Հայաստանը կիսում է հավանաբար համաշխարհայինպատմության ամենահին անփոփոխ սահմաններից մեկը: Ավելին, ընդհանուր պատմության այս հազարամյակների ընթացքում չի եղել Հայաստանի ու Վրաստանի առճակատման և ոչ մի դեպք: Մեր վեճերը սովորաբար հանգում ենք այնպիսի թեմաների, թե, ասենք, ում կերակուրն է ավելի համեղ, ում լեզուն է ավելի հին, կամ թե ում երեխաներն են ավելի տաղանդավոր: Չնայած արտաքին քաղաքականության և անվտանգության ապահովման ընտրված ուղիներում առկա զգալի տարբերություններին, մենք հավասարապես և հստակորեն հասկանում ենք, որ մեր տարածաշրջանում՝ Հարավային Կովկասում, անվտանգությունն ու կայունությունը խորապես փոխկապակցված են: Հետևաբար,մենք սերտորեն աշխատում ենք առկա մարտահրավերների ու ռիսկերի հասցեագրման ուղղությամբ:

Իրանի հետ նույնպես ունենք հազարամյակների ընդհանուր պատմություն: Այդ պատմությունն ունեցել է իր վերելքներն ու վայրէջքները. դավանափոխության պատերազմներ, հայկական նախկին պետականությունների կլանում ու կորուստ, հայերի՝ մոտակա այլ երկրներից Իրան գաղթելու քաջալերումներ և Միջին դարերում Իրանի հետ հայկական առանձին համայնքների ստեղծում, ռուս-պարսկական պատերազմների արդյունքում հայկական տարածքների երբեմնակի փոխանակումներ Իրանի և Ռուսաստանի միջև:

Այն պահից ի վեր, երբ 1991թ.-ինՀայաստանը վերականգնեց իր երկար կորսված պետականությունը, Իրանը մշտապես հստակորեն ցուցադրել է իրական բարեկամության իր պատրաստակամությունը, և մենք կարողացել ենք զարգացնել փոխադարձ հարգանքի վրա հիմնված բարիդրացիական հարաբերություններ: Իրանը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հարցով ցուցաբերում է հավասարակշռված դիրքորոշում և շարունակում է ներդնել անհրաժեշտ բոլոր ջանքերը՝ արդար լուծման որոնմանը սատարելու համար:Իրանը ցուցադրել է խորին հարգանք իր տարածքում գտնվող հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ և Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ ծավալուն աշխատանք է իրականացրել չորս հնադարյան եկեղեցիներ ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկելու համար: Մեր երկու երկրների միջև հարաբերությունները իսկապես օրինակելի են քաղաքակրթությունների երկխոսության, կրոնական հանդուրժողականության և փոխադարձ հարգանքի տեսանկյունից:

Այս դիրքորոշումը կտրուկ տարբերվում է մեկ այլ տարածաշրջանային «խաղացողի»՝ Թուրքիայի դիրքորոշումից և պահելաձևից: Անժխտելիի՝ 1915թ. Օսմանյան Թուրքիայում իրականացված ՀայոցՑեղասպանության միջազգայնորեն ճանաչված փաստի ժխտման և Հայաստանի նկատմամբ իրականացվող լիարժեք ցամաքային բլոկադայի միջոցով Թուրքիան որպես քաղաքականություն որդեգրել է հստակ հակահայկական կեցվածք:Հայկական թերթի ականավոր խմբագրի սպանությունից ընդհուպ մինչև հայ համայնքի կյանքին միջամտելը և Ստամբուլում հայկական պատրիարքության հետ կապված խնդիրների նենգափոխումներ. այս ամենով Թուրքիան էլ ավելի է բորբոքում տարածաշրջանում բացասական զգացումները և գործընթացները:

Չնայած Վրաստանի ու Ադրբեջանի հետ ունեցած շատ ամուր հարաբերություններին, վերջինիս հետ՝ «մեկ ազգ, երկուպետություն» կարգախոսի ներքո, Թուրքիան, Հայաստանի հետ հարաբերությունների լրիվ բացակայության պատճառովգործնականում իրեն դուրս է թողել Հարավային Կովկասում տարածաշրջանային գործընթացներից: Մեր նախաձեռնությամբ Թուրքիան մի քանի տարի առաջ ներգրավվեց երկու երկրների միջև տարրական կապերի հաստատմանն ուղղվածբանակցություններին, որոնք ընդունվեցին Ցյուրիխում գրեթե 7 տարի առաջ ստորագրված արձանագրությունների տեսքով:Սակայն դրանից անմիջապես հետո Անկարան ետ քաշվեց իր որոշումից, արձանագրությունների իրագործումը շաղկապելով որոշակի նախապայմանների, որոնք ոչ մեր բանակցություններիմաս էին կազմում, ոչ էլ կապված էին կազմված համաձայնագրերի բովանդակության հետ: Թուրքիան շարունակում է միակողմանիորեն աջակցել Ադրբեջանին Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրում՝ դա անելով Բաքվին զինատեսակների, մարտական պատրաստության, տեխնոլոգիաների և քաղաքական օժանդակության տրամադրման միջոցով:

Եվ այժմ մենք մոտեցանք իմ դասախոսության առաջաբանի վերջին հարցին, ըստ հերթականության իհարկե, ոչ թե կարևորության՝ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը:Մարդիկ հաճախ լսում են այս հակամարտության շուրջ իբրև թե որպես Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքային վեճի մասին: Փաստացի այսպիսի պիտակավորումը ամբողջովինաղավաղում է հակամարտության էությունը: Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը ինքնորոշման համար ազգի պայքարի դասական դեպք է, մի իրավունք, որին հստակորեն աջակցում են միջազգային իրավունքի նորմերն ու սկզբունքները և սատարում պրակտիկան ու պատմությունը:

Առավել ևս հիմա, երբ ԼՂՀ-ն ապացուցել է ժողովրդավարական ինստիտուտների կառուցման իր կարողությունը և կայացրել է պետական կառավարման որոշումների ընդունման արդյունավետ համակարգ, այս պայքարը դառնում է ավելի հասկանալի, հաշվի առնելով մարդու իրավունքների և ժողովրդավարական ազատությունների հետ կապված իրավիճակն Ադրբեջանում: Ղարաբաղի ժողովուրդը հստակորեն ասում է, որ ինքը չունի կառավարման այդպիսի բռնապետական համակարգի մաս կազմելու մտադրություն:

Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը, որն այդ տարածքում իր հազարամյակների ապրելն ու արարելը դրոշմել է բազմաթիվ միջնադարյան եկեղեցիներում և վանքերում, տեղում գրված ձեռագրամատյաններում, իր քաղաքներում ու գյուղերում, հանդիպել է խորհրդային տարիների ազգային քաղաքականության անարդարությանը: Իոսիֆ Ստալինի միակողմանի և անօրինական որոշմամբ մարզը կցվել է Ադրբեջանին, միաժամանակ ստանալով խորհրդային սահմանադրությամբ ամրապնդված ինքնավարության իրավունք՝ որպես իր գրեթե միաէթնիկ հայ բնակչության իրավունքների ճանաչում: Նույնը կատարվեց պատմական մեկ այլ հայկական նահանգ Նախիջևանի հետ, որտեղ սակայն խորհրդային տարիները ադրբեջանցիներին թույլ տվեցին թվային գերակշռություն ստանալ հայ ազգաբնակչության նկատմամբ:


Brenda Austin and Oscar Lopez Goldaracena Travel to Nagorno-Karabakh to Monitor the Constitutional Referendum

*


RSS

Szukaj

Linki

Telefonia

Reklama

Administracja

Group & Page

Back Links

Stats