Apr 26, 2019

Filmy

Książki

Humor

Kuchnia Ormiańksa

Aktualności

Waluta

Armenia

edit SideBar

AsbarezNews

Asbarez English version

RSS feed: Asbarez - Armenian

Հայաստան Ցեղասպանութեան Կանխարգիլման Առնչութեամբ Առաջնորդի Դեր Պէտք Է Ստանձնէ. Յակոբ Տէր Խաչատուրեան

0426hagopderkhachadourian

ԵՐԵՒԱՆ.- «Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման, դատապարտման եւ հատուցման գործընթացին մէջ, բնականաբար, շեշտադրումները կը փոխուին: Մենք ճանաչման գործընթացը բաւական յառաջ տանելու ու հասնելու բախտաւորութիւնը ունեցանք. աշխարհի կարեւորագոյն պետութիւնները Ցեղասպանութիւնը ճանչցան», Ծիծեռնակաբերդի մէջ ըսաւ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան:

Ըստ անոր՝ յատկապէս վերջին տարիներուն, հատուցման հարցը կը շեշտադրուի, իրաւունքներու ուսումնասիրութեան միջազգային հիմնարկ հիմնուած է եւ յատուկ թղթածրար կը պատրաստի:

«Իբրեւ համահայկական, քաղաքական եւ պայքար մղող կազմակերպութիւն՝ Ցեղասպանութեան ճանաչումը եւ հատուցումը Հայ Դատի չորս առաջնահերթութիւններէն է: Միւս երեքը կը վերաբերին հայրենի երկու պետութիւններուն՝ Հայաստանին եւ Արցախին օժանդակելուն, հայապատկան հողերու ու հայութեան հարցին եւ աշխարհի տարածքին երիտասարդութեան քաղաքականացման: Առաւել քան 100 տարիէ ի վեր կ՛աշխատինք ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանի սկզբունքային գաղափարին շուրջ եւ հիմա այդ սկզբունքէն աւելի գործնականի անցնիլ կ՛ուզենք: Կարեւոր է նաեւ Թուրքիոյ մէջ ապրող ծպտեալ հայերուն հարցը, որովհետեւ այդ հողերուն վրայ իսլամացուած, թրքացուած կամ այլ փոքրամասնութիւն ներկայացնող հայեր կ՛ապրին: Արեւմտեան Հայաստանի ներկայացուցած խայտաբղէտ ուղղութիւնը, անշուշտ, մեզի համար իւրայատուկ ուշադրութեան առարկայ է: Բոլոր աշխատանքները, իրաւական հիմքերը, միջազգային փաստաթուղթերը, Վիլսընեան իրաւավճիռը շատ աւելի լուրջ ու մանսագիտական քննարկման կը կարօտին: Այդ գործընթացը քանի մը տարի առաջ սկսանք, եւ բնականօրէն անոնք բոլորը այսօր յստակ պատասխան չունին»:

Լրագրողներու հետ ունեցած իր զրոյցին  ընթացքին Տէր Խաչատուրեան նշեց նաեւ, որ հայ ժողովուրդին համար արդարութեան հաստատման հարցը խիստ կարեւոր է, իսկ Ցեղասպանութեան ճանաչումը միջազգային արդարութեան վերականգնման գործընթացին համար հիմք պիտի ըլլայ, ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ պիտի ստիպէ ընդունիլ իր պատասխանատուութիւնը եւ հատուցում կատարել:

Թուրքիոյ այսօրուան թշնամական վերաբերմունքը՝ սահմաններ փակելու ու շրջափակում իրականացնելու, ըստ Տէր խաչատուրեանի, դժբախտաբար, ոչ միայն զղջման նշոյլ անգամ չունի, այլ ամբողջովին ժխտման քաղաքականութեան մասին կը վկայէ: Հայաստան, Արցախ ու ի սփիւռս աշխարհի՝ պէտք է ազգովին պայքարինք:

Տէր խաչատուրեան դիտել տուաւ նաեւ, որ թէզը, որ մշտապէս ըսած ու պնդած են, թէ Թուրքիոյ հետ բանակցելու համար Ցեղասպանութեան ճանաչումը պէտք է նախապայման ըլլալ, կը շարունակուի օրակարգային մնալ: «Եթէ ընդունինք, որ, առանց նախապայմաններու եւ Հայաստանի շահերով առաջնորդուած, բանակցութիւններ սկսինք, Թուրքիա ուղղակի կամ անուղղակիօրէն ամէն տեսակի նախապայմաններ պիտի դնէ վերջին տարիներուն նման: Բարեբախտաբար, այդ ծուղակը մենք նկատեցինք, եւ Դաշնակցութիւնը պայքարեցաւ անոնց դէմ: Եթէ այս իշխանութիւնները կ՛ուզեն առանց նախապայմաններու քաղաքականութիւն վարել, մենք հարց չունինք», ըսաւ Տէր Խաչատուրեան՝ աւելցնելով. «Թէ՛ նոր, թէ՛ նախկին իշխանութիւնները Ցեղասպանութեան ճանաչման համար որոշ աշխատանքներ տարին, եւ գագաթնակէտը 2015ն էր, երբ համաշխարհային մասշտապով հռչակագիր ունեցանք, որուն մէջ կէտ առ կէտ հիմնական կատարելիքները եւ թէզերը նշած էինք»:

Երբ հարց տրուեցաւ, թէ ցեղասպանութիւններու կանխարգիլման ու անոնց միջազգային ճանաչման համար Հայաստան ի՞նչ դեր կրնայ է ստանձնել՝ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան պատասխանեց. «Առաջնորդողի դեր, որովհետեւ մեր օրերուն քիչ ժողովուրդներ ցեղասպանութեան զոհ դարձած են: Անշուշտ, անցեալին ալ տարբեր տեսակի ցեղասպանութեան օրինակներ եղած են, բայց արդի շրջանի ցեղասպանութեան զոհը, ցաւօք, մենք ենք, ու Հայաստան բարոյական պարտաւորութիւն ունի միջազգային բոլոր հարթակներէն բարձրաձայնելու, ցեղասպանութեան դատապարտում պահանջելու եւ գործնականացնելու ՄԱԿի նշանաւոր հռչակագիրը, օրէնքը, որ Ցեղասպանութեան ճանաչման եւ դատապարտման կը վերաբերի»:

ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը ամփոփելով՝ ըսաւ. «Հիմա կան մարդիկ, որոնք կ՛ըսեն, թէ վերոնշեալ հռչակագիրը յետադարձ ուժ չունի, սակայն նման բան մեզի համար անընդունելի սահմանում է: Բայց պէտք չէ մոռնալ, որ Ցեղասպանութիւն եզրը ստեղծողը՝ Ռաֆայէլ Լեմքին, 1946ին. «American Scholar» ամսագիրին մէջ հրապարակուած «Ցեղասպանութիւն» (Genocide) վերնագիրով եւ ցեղասպանութեան յանցագործութեան հարցի հետազօտութեան նուիրուած իր յօդուածին մէջ, անդրադառնալով այլ ազգերու դէմ կատարուած ցեղասպանութեան, առաջին անգամ ներկայացուցած է Հին աշխարհի պատմութեան մէջ տեղի ունեցած ցեղասպանութեան օրինակները, որոնք Հայոց Ցեղասպանութեամբ իրենց գագաթնակէտին հասած են»:


Տասնեակ Հազարաւորներ Մասնակցեցան Արդարութեան Քայլարշաւին

0426march

ԼՈՍ ԱՆՃԵԼԸՍ.- Դատապարտելու համար Հայոց Ցեղասպանութիւնը ուրանալու՝ Թուրքիոյ քաղաքականութիւնը, 24 Ապրիլին, Լոս Անճելըսի Թուրքիոյ հիւպատոսարանին առջեւ դարձեալ հաւաքուեցան տասնեակ հազարաւոր ցուցարարներ, առաջնորդութեամբ շարք մը պետական պաշտօնատարներու եւ զօրակցութեամբ առաւել քան 50 աշխատաւորական, ուսանողական եւ քաղաքացիական, փոքրամասնութեանց ու ընկերային իրաւանց պաշտպան, ինչպէս նաեւ յունական, ասորական ու քրտական կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներու։

Իրենց ձայնը հայութեան արդարութեան կոչերուն միացուցած պաշտօնատարներուն շարքին էին՝ քոնկրեսականներ Էտըմ Շիֆ եւ Պրետ Շըրմըն, Լոս Անճելըսի քաղաքապետ Էրիք Կարսեթի եւ Լոս Անճելըսի քաղաքապետական խորհուրդի անդամ Փօլ Քորեց, որուն ընտրատարածքին մէջ կ՛իյնայ թրքական հիւպատոսարանը:

Արդարութեան Քայլարշաւը կազմակերպուած էր Հայոց Ցեղասպանութեան ոգեկոչման Լոս Անճելըսի միացեալ մարմինին կողմէ, որ կը հանդիսանայ Հարաւային Քալիֆորնիոյ հայ համայնքին մէջ գործող 21 կրօնական, քաղաքական, երիտասարդական, բարեսիրական, մարզական եւ ընկերային կազմակերպութիւններու համախմբումը։

Հաւաքին հանդիսավարութիւնը ստանձնեցին իրաւաբան Արմէն Ք. Յովհաննէսեան եւ Թենի Խաչատուրեան, իսկ ցոյցը սկսաւ Հայ առաքելական, աւետարանական եւ կաթողիկէ եկեղեցիներու հոգեւորականներուն առաջնորդած աղօթքով, իսկ Միացեալ Նահանգներու եւ Հայաստանի քայլերգները երգեցին շրջանի հայկական վարժարաններու աշակերտներէն բաղկացած երգչախումբը։ Գեղարուեստական յայտագիրին մասնակցեցան նաեւ «Առ-Մին» եւ «Էլեմընթ» նուագախումբերը։

Երիտասարդութեան խօսքը փոխանցեց Ռաֆֆի Ճիւէլէկեան։

Ցոյցը կարելի է դիտել՝ այցելելով www.facebook.com/asbarez/videos/444272439448998 կայքէջը։

Առնուազն 40 տարիներու աւանդութեան վերածուած տարեկան այս հաւաքով՝ համայնքը Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման եւ վնասուց արդար հատուցումներու իր պահանջը ուղղակի Լոս Անճելըսի մօտ Թուրքիոյ ներկայացուցիչներուն ներկայացնելու առիթը կ՛ունենայ:


Քոլորատօ Նահանգի Ծերակոյտը Ճանչցաւ Արցախի Անկախութիւնը

 

0426CO-Armenians

Միացեալ Նահանգներու Քոլորատօ նահանգի Ծերակոյտը 24 Ապրիլին ընդունեց Հայոց Ցեղասպանութիւնը դատապարտող բանաձեւ մը, որուն մէջ առանձին կէտով ճանչցաւ նաեւ Արցախի անկախութիւնը:

Այս մասին «Երկիր Մեդիա»ի հետ զրոյցի մը ընթացքին տեղեկացուց ՀՅԴ Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբի անդամ Սիմոն Մաղաքեան:

«Նահանգապետին՝ Ապրիլին ընդունած հռչակագիրին մէջ կը նշուի նաեւ Քոլորատոյի նահանգապետարանի տարածքին, ի յիշատակ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերուն տեղադրուած խաչքարին մասին: Անիկա Ջուղայի մէջ ոչնչացուած խաչքարերէն մէկուն կրկնօրինակ է: Երէկ (Ապրիլ 24) ընդունուած բանաձեւին մէջ կը յիշատակուի Նախիջեւանի մէջ տեղի ունեցած մշակութային ցեղասպանութեան մասին, որ գործադրուած է 1997 եւ 2006 թուականներուն ընթացքին, Ատրպէյճանի իշխանութիւններուն կողմէ», ըսաւ Մաղաքեան:

Հայ Դատի ներկայացուցիչը աւելցուց, որ հռչակագիրին մէջ կը նշուի նաեւ, որ Ցեղասպանութեան հետեւանքներէն է այն տնտեսական շրջափակումը, որուն զոհն են Հայաստանի եւ Արցախի Հանրապետութիւնները, որուն պէտք է վերջ տրուի:

«Շնորհակալ ենք Քոլորատոյի Ծերակոյտի անդամներուն, յատկապէս Տոմինիք Մորենոյին եւ Ճեք Թէյթին, որոնք ղեկավարեցին այս բանաձեւը: Շնորհակալ ենք նաեւ տեղւոյն համայնքին եւ ՀՅԴ Հայ Դատի գրասենեակին: Նշեմ, որ ասիկա 9րդ անգամն է, որ Ամերիկայի մէջ նահանգային օրէնսդիր մարմին մը կ՛ընդունի Արցախի Հանրապետութեան անկախութեան փաստը: Իրադարձութիւնը կարեւոր է ոչ միայն ամերիկահայերուն, այլ նաեւ Հայաստանի ու Արցախի համար: Իսկ 24 Ապրիլը ոչ միայն յիշատակի, այլ նաեւ մեր հայրենիքի իրաւունքներու պաշտպանութեան պայքարը շարունակելու օր է», ընդգծեց ՀՅԴ Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ Դատի գրասենեակի անդամ Սիմոն Մաղաքեան:

Նշենք, որ Ատրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը մեկնաբանեց Քոլորատօ նահանգի ընդունած բանաձեւը:

Ատրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարութեան պաշտօնական ներկայացուցիչ Լէյլա Ապտուլաեւա փորձեց հերքել Արցախի անկախութեան ճանաչման փաստը՝ մեկնաբանելով, որ բանաձեւին բնագիրը չարտացոլեր նման որոշում: Ան աւելցուց, որ նման «խորհրդանշական բանաձեւերու ընդունումը գործնական եւ իրաւական նշանակութիւն չունի»:

Ապտուլաեւա յայտնեց, որ Ամերիկայի մէջ Ատրպէյճանի դեսպանատան միջոցով նամակներ ուղարկուած են Քոլորատոյի Ծերակոյտի իւրաքանչիւր անդամի:


Փայլան Ապրիլ 24ին Ձերբակալուած Մտաւորականներուն Հարցով Առաջարկ Ներկայացուց Թուրքիոյ Խորհրդարանին

0426paylan

ԵՐԵՒԱՆ, «Էրմենիհապեր».- Թուրքիոյ քրտամէտ Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութենէն հայ պատգամաւոր Կարօ Փայլան Թուրքիոյ խորհրդարանին ներկայացուց նախագիծ մը, որ կ՛առաջարկէ ուսումնասիրել 24 Ապրիլ 1915ին ձերբակալուած, ապա սպաննուած հայ մտաւորականներուն ճակատագիրը, բացայայտել անոնց աճիւններուն վայրերը եւ ապահովել անոնց պատշաճ յուղարկաւորութիւնը:

«Մեր խորհրդարանը Օսմանեան կայսրութեան եւ հայ ժողովուրդի՝ լուսաւորութեան համար պայքարած, կրթական կառոյցները կանգուն պահած, գրած, ստեղծագործած եւ այս հողերուն վրայ սպաննուած մտաւորականներուն իրաւունքը պէտք է պաշտպանէ եւ անոնց յիշատակը վառ պահէ», կը նշուի Փայլանի ներկայացուցած առաջարկին մէջ:

Նշելով, որ հայերը 104 տարի է ի վեր արդարութեան կը սպասեն՝ Փայլան դարձեալ ըսաւ. «Հայոց Ցեղասպանութիւնը աշխարհի տասնեակ երկիրներու խորհրդարաններու հարցը դարձած է, սակայն Թուրքիոյ խորհրդանին մէջ ընդհանրապէս չէ քննարկուած: Մինչդեռ հայ ժողովուրդի մեծագոյն ողբերգութիւնը պէտք է քննարկուի նոյն ա՛յն խորհրդարանին մէջ, որուն երկրին մէջ տեղի ունեցած է այդ ողբերգութիւնը։ Աշխարհի բոլոր կողմերը սփռուած Թուրքիոյ հայերը 104 տարի է վեր արդարութեան կը սպասեն: Այդ արդարութիւնը, սակայն, կարելի է հաստատել միայն Թուրքիոյ մէջ ապրող ժողովուրդներու հոգիներուն եւ Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ»:


Էրտողան Շարունակեց  Ժխտողական Քաղաքականութիւնը

0426erdogan

ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Հայոց Ցեղասպանութեան 104րդ տարելիցին, Թուրքիոյ նախագահ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողան դարձեալ կրկնեց թրքական սուտը եւ հերքեց հայերուն դէմ 1915ին սկսած Ցեղասպանութիւնը:

Թրքական արխիւներուն նուիրուած գիտաժողովին ընթացքին արտասանած իր ելոյթին մէջ, Էրտողան, անդրադառնալով Համաշխարհային Ա. պատերազմի տարիներուն կատարուածին՝ յայտարարեց, թէ հայերը ջարդած են իսլամ կիներն ու երեխաները, ու նման պայմաններու մէջ «հայ հրոսակները եւ անոնց աջակիցները աքսորելը ամենատրամաբանական վարքագիծը եղած է»:

Չհեռանալով Հայոց Ցեղասպանութեան մասին ցուցաբերուող աւանդական թրքական ուրացման քաղաքականութենէն՝ Էրտողան յայտարարեց, որ իրենց արխիւներուն մէջ կան մեծ թիւով փաստացի տուեալներ, եւ միայն այդ տուեալները հետազօտելէ ետք է, որ քաղաքական գործիչները հանդէս պէտք է գան յայտարարութիւններով:

Անդրադառնալով Ֆրանսայի կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան վերաբերեալ դիրքորոշման՝ Էրտողան ըսաւ. «Բոլոր անոնց, որոնք հայկական հարցին շուրջ կը փորձեն մեզի մարդկային իրաւունքներու վերաբերեալ դաս տալ, ամէն անգամ ստիպուած ենք յիշեցնելու անոնց արիւնոտ անցեալը»:

24 Ապրիլին՝ Հայոց Ցեղասպանութեան տարելիցին, Թուրքիոյ առաջնորդին կողմէ նման յայտարարութիւններ ընելը կը վկայէ, որ Թուրքիա կը շարունակէ հետեւողականօրէն ժխտել պատմական անհերքելի փաստերը եւ սեփական անցեալը ուրանալ: Պետական մակարդակով հնչող նման յայտարարութիւնները ոչ միայն լոյս չեն սփռեր այդ երկրի պատմութեան ամենամութ էջերուն վրայ, այլ նաեւ կը շարունակեն գալիք սերունդներուն մէջ նոր թշնամանք ներարկել հայերուն դէմ:

Նշենք, որ Էրտողան նամակ մը ուղարկեց Պոլսոյ պատրիարքական ընդհանուր փոխանորդին՝ ցաւակցութիւն յայտնելով նախ Մեսրոպ պատրիարք սրբազանին վախճանման առթիւ, ապա ըսելով, որ այս տարի եւս յարգանքով պիտի յիշատակէ օսմանցի այն հայերը, որոնք «իրենց կեանքը կորսնցուցին Համաշխարհային Ա. պատերազմի դժուար պայմաններուն մէջ», նոյն ժամանակ ընդունելով, որ հայերը իրենց անուրանալի նպաստը բերած են այս երկրին եւ անոնց անդորրութիւնն ու ապահովութիւնը շատ կարեւոր է իրենց համար։


Թուրքեւհայ Ու Հայեւթուրք Հարցեր

0426ishkhan1

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

 

Հաւաքական փորձառութեան արդիւնք են առածի կարգ անցած «կնքեալ» խօսքեր, որոնք անձնական, նեղ, տուեալ պահու կամ տրամադրութեան ազդեցութենէն շատ անդին՝ ընդհանրական տեսակէտի մը եզրակացութիւնը կը դառնան ժամանակի ընթացքին:

Համամարդկային, կրօնական, բարոյական, ազգային, յարանուանական, կուսակցական եւ աւելի խոնարհ մակարդակներու վրայ կը գոյանան բանաձեւ, փակախօսք, բնաբան, որոնք սահմանագծումներ են: Անոնք ունին երբեմն առաջնորդող, երբեմն ոգեւորող հանգամանք ու երբեմն ալ փակուղի կը դառնան, որովհետեւ յաճախ հարցականի տակ չեն առնուիր, չեն քննարկուիր ու մարսուիր: «Թուրքը թուրք» է՝ կ՛ըսէ, օրինակ, հայկական հաւաքական փորձառութիւն մը, Եղեռնէն ալ առաջ, բայց մանաւանդ՝ Եղեռնով:

Աւելին. Եղեռնի ուրացման հակազդող մեր հաւաքական կեցուածքը մեզ կը մղէ ոչ թէ կասկածելու, այլ կառչելու այս խօսքին: Հոս «թուրք»ը ոճրագործն ու ուրացողն է. հաւաքական սահմանում մըն է ասիկա: Գիտենք, որ բոլոր թուրքերը չէին եւ չեն ոճրագործ եւ ուրացող: Սակայն բացառութիւններով չէ հետաքրքրուած հաւաքական իմաստութիւնը: Եւ անոր տրամաբանութիւնը ճիշդ է:

Այս հաւաքական կառչումէն հեռանալ փորձող մարդկայնական շատ արմատական կեցուածք մը չի փափաքիր, որ թուրքը թուրք մնայ, եւ հայը՝ հայ, ոճրագործը՝ ոճրագործ ու զոհը՝ զոհ: Ո՞վ, ի՞նչ կը շահի «յաւիտենապէս» ոճրագործ ու «յաւիտենապէս» զոհ ըլլալու հանգամանքէն: Հայկական փորձառութիւնը, սակայն, ի տես մնայուն ուրացման բազմատեսակ արտայայտութիւններու, դեռ շունչ չէ առած, հասնելու համար «Թուրքը թուրք է»էն անդին մտածելու տրամադրութեան ու կը մնայ ուրացման դէմ պայքարելու ներգործական կամ կրաւորական աշխատանքին մէջ:

Վերոնշեալ մարդկայնական փափաքը ունենալու է իր մղիչ ուժը՝ արտաքին կամ ներքին: Փափաքի իշխանութիւնը իր ուժը կրնայ ի գործ դնել տեսական կամ գործնական արտայայտութիւններով՝ գիտահետազօտական աշխատանքով կամ կորուսեալ հայրենիքին մէջ կամ այլուր, ըստ կամս, կողմերու միջեւ գոյացած «հանդիպում»ի ձեւով:

Նման «հանդիպում»ներ կարելի է համարել հայ-թուրք մտաւորականներու, արուեստագէտներու, յատկապէս՝ երաժիշտներու եւ դերասաններու համախմբում ու համագործակցութիւն, որոնք հարկաւ պատգամ ունին կամ կրնան ունենալ, սակայն կրնան միաժամանակ շահագործուիլ ու փոշեցանքի հասարակ արարողութեան վերածուիլ: Նման մերձեցումներու հակառակ ճակատին վրայ կան ամբողջական հեռացումներ: Կրնանք թերեւս մինչեւ այսօր ալ Վակներ չունկնդրող հրեաներու հանդիպիլ, ինչպէս կը հանդիպինք թրքական երաժշտութիւն չունկնդրող հայերու:

Աւելորդ է հոս հաստատել, որ նման հանդիպումներ, գէշ կամ աղէկ, ցեղասպանութեան հարցը չեն կրնար լուծել: Ցեղասպանութեան հարցը ամէն բանէ առաջ իրաւաքաղաքական ու պետական պաշտօնական լուծում ունենալու է:

Ոճրագործ-զոհ անանցանելի սահմանին ի տես կ՛ուզեմ հոս կողմնակի անդրադառնալ այն պարագային, ուր տուեալ անձը ինքզինք մէկ ծայրայեղ վիճակէն կրնայ այլ ծայրայեղ վիճակի մը հասցնել: Կատարածս բաղդատական մը չէ հարկաւ: Հայաստանի յեղափոխութեան առթիւ ջուրին երեսը եկան այնպիսի անհատներ, որոնց վիճակափոխութեան մասին միայն կրնայինք ենթադրել, բայց փաստեր չունէինք, որովհետեւ բարձր պաշտօններ ունէին, որոնք իսկական հերոսական արարքներ կատարած էին ատենին, թէ իբրեւ մարտիկ, թէ իբրեւ քաղաքական գործիչ, սակայն այդ ծայրայեղ նուիրումէն անցեր էին դէպի այլ ծայրայեղ ինքնանուիրումի մը՝ ինքնահարստացման, սահման հատեր էին, ի գին իրենց հայրենիքին իսկ սնանկացման: Այսինքն հերոսը դարձեր էր դաւաճան, փոխելով իր դրական վիճակը ժխտականի:

«Թուրքը թուրք է»։

«Սոխին անուշը չ՛ըլլար», կը շեշտէ Գրիգորիս Եպս. Պալաքեան քանիցս իր ծանօթ մարտիրոսագրութեան մէջ, «Թուրքը թուրք է»ին տարբերակ մը առաջարկելով, ըսել ուզելով, որ թուրքը թուրքէ զատ ուրիշ բան չի կրնար ըլլալ:

Ի՞նչ սպասել արդարեւ այն սերունդէն, որ տեսաւ թուրքին ոճիրը եւ այդ ոճիրին դառնութեան մասին պատմեց յաջորդող սերունդներուն, որոնք իրենց կարգին տեսան ուրացում ամէնէն վերին՝ պետական մակարդակի կամ ամէնէն վարի՝ հասարակ մակարդակի վրայ: Թուրք ուսանող մը, պատահմամբ գիտնալով հայ ըլլալս, առաջին իսկ առթիւ կը փափաքէր չխօսի՛լ Ցեղասպանութեան նիւթին մասին, եւ, իր իսկ բառերով՝ «ըսածներուդ տպաւորութեան տակ չմնալ, որովհետեւ, – կ՛ըսէր, – դուն իբրեւ զոհի յետնորդ շատ աւելի բան գիտես քան ես…»:

Ուրացումը կրնայ այսպիսի ձեւ ալ ստանալ:

Առաջին սերունդէն ոստում մը կատարենք ներկայ սերունդ: Քեսապի օրուան քաղաքապետը՝ Վահան Չափարեան, 2014ի թրքական յարձակումին առթիւ իրաւամբ կը շեշտէ, ըստ արեւելահայերէն թերթին տեղեկատուութեան՝ «Թուրքը թուրք է մնում նաեւ մեր ժամանակաշրջանում»: Այո, երբ մեր նախնիներուն ապրած փորձառութիւնը հարիւրամեակ մը ետք նոյն հեղինակին կողմէ նոր արտայայտութիւն կը գտնէ, կը կրկնենք նաեւ մենք մեր սորվածն ու մեզի աւանդուածը՝ «Թուրքը թուրք է»:

Հրանդ Տինքի սպանութենէն ասդին, կան Թուրքիոյ մէջ եւ այլուր բարձրացած թրքական ձայներ, որոնք նոր երգ մը կ՛երգեն, կ՛ընդունին պատմական իրողութիւնը, անցեալին համար ներողութիւն խնդրողներ ալ կան, թուրքը կը հրաւիրեն թրքութենէն՝ ուրացողի հանգամանքէն դուրս: Ասոնք անկեղծ են կամ ոչ՝ կը մնայ իրենց խղճին, ու զանոնք կրնանք իրենց արարքներէն դատել, թէեւ յաճախ լպրծուն են: Օրինակ, ինծի համար քիչ մը տարօրինակ կը թուի, թէ ինչպէ՞ս կրնայ թրքական պետութիւնը, որ ուրացման հսկայական մեքենաները չի պահեր, «հայամէտ» ու «այլախոհ» ճանչցուած նշանաւոր թուրք պատմաբանի մը առաջարկ ներկայացնել, որ հայ եւ թուրք պատմաբաններ քով-քովի գան ու խօսին…: Այլախոհը կրնայ հալածուիլ ալ, նման առաջարկ ալ ստանալ միաժամանակ. կասկածը արդէն այդ իր երկակենցաղութենէն կու գայ:

Հասնինք մինչեւ երեսփոխան Կարօ Փայլան, որ կ՛ուզէ չուրացող թուրքերուն անունով մեզի բացատրել հետեւեալը. «Քատիր Աքընը թուրք է, եւ ես կ՛ուզեմ ըսել՝ սխալ է յաճախ հնչող այն միտքը, թէ բոլոր թուրքերը նոյնն են: Իրականութեան մէջ այդպէս չէ: Ես կը պայքարիմ Թուրքիոյ ժողովրդավարութեան համար ու կը պայքարիմ ժողովրդավար թուրքերու, ժողովրդավար քրդերու եւ ժողովրդավար հայերու հետ: Ես կոչ կ՛ընեմ յատկապէս երիտասարդ հայերուն, որ չըսեն՝ «թուրքը կը մնայ թուրք»»:

Մեզի կը մնայ Փայլանի առաջարկին հետ հաշուի նստիլ: Ան նկատի ունի հարկաւ անհատներ: Եւ կան այդ անհատները՝ կեղծ կամ անկեղծ, թուրքը թրքութենէն դուրս հանող:

«Հայը հայ է»։

Եթէ հայը, հաւաքաբար առած, շինարար, արհեստաւոր, արուեստագէտ տարրեր տուած է կայսրութիւններու, անոնց կեանքին մէջ շարժիչ ուժ հանդիսանալով, կարգ մը պարագաներու՝ պետականաշինութեան մասնակցութեամբ, եւ իր այս բարեմասնութիւնները իր հաւաքական ինքնութեան մէջ հաստատուն տեղ կը գրաւեն, յաւիտենական արժանիքի չեն վերածուիր անոնք սակայն: Կրնան ալիքանման զարգացումներ ու անկումներ ապրիլ:

Հայը միշտ մաքուր է, չի մուրար, չի գողնար, չի շնար, չի ստեր… կը լսէինք, կը հաւատայինք, երբ փոքր էինք: Սփիւռքացած ժողովուրդներ կ՛ունենան այս ինքնասահմանումը (թէեւ հանրապետութիւն եղող երկիր Հայաստանի մէջ ալ չեն պակսիր նման դաստիարակութեամբ սնած ու սնող սերունդներ):

Հիմա մեծցանք, նոյն բաները կը լսենք, յաճախ անմաքուր, մեր աչքին առջեւ մուրացող, գողցող, շնացող ու ստող հայերու կողմէ, անոնք ըլլան պատասխանատու պաշտօններ զբաղեցնողներ կամ ոչ:

«Հայը կը շինէ»: Շատ աղէկ: Այս միակողմանի ինքնատեսութիւնը կը բանի նաեւ գիտական մօտեցումներու մէջ: «Հայաստանի մէջ կը շինուին հայ եկեղեցիներ, իսկ Թուրքիոյ մէջ կը քանդուին». ոչ ամբողջապէս ճիշդ հաստատում մը: Հապա՞ Հայաստանի մէջ տակաւին կովերու բնակավայր մնացող աւերակ եկեղեցիները: Կան հայկական ինքնութիւն ուսումնասիրելու աշխատանքով ճամբայ ելած, իբր թէ անաչառ եւ արդիամիտ գիտնականներ, որոնք իրենց մատը վէրքին վրայ կը դնեն, բայց վէրքին անունը չեն տար: Հայկական ինքնութեան միջնաբերդին՝ դպրոցին, անոր կրթական ծրագիրին լրջութիւնը քննութեան առարկայ չի դառնար այսպիսիներու համար, եթէ տուեալ դպրոցին ետին ա՛յս կամ ա՛յն կազմակերպութիւնը կանգնած է: Ինչո՞ւ կը քննադատենք նեղ կողմնակցութիւնը, համայնքներուն փակուղեղ գործելակերպը մեր փոքր ածուին, եթէ մենք իբրեւ «անկախ» ու «անկողմնակալ» հետազօտողներ նոյնը կ՛ընենք՝ լայնմիտ միջավայրի բոլոր բարիքները վայելելէ ետք:

Արմատ, միջուկ եւ ապագայ չբերող շարք մը ձեռնարկութիւններ կը հրամցուին իբրեւ գնահատանքի սպասող մշտապէս դրական երեւոյթներ. համերգ եւ պարահանդէս, դասախօսութիւն եւ ձեռնարկ, բռնաբարուած հայերէնով մամուլ, խաչուած հայերէնով հայերէնի՛ իսկ գովերգ, որոնք մէկ մակարդակի վրայ միայն տեղի կ՛ունենան, մէկ ուղղութեամբ կ՛ընթանան, նետին պէս, որ աղեղէն կ՛արձակուի եւ երբեք վերադարձ չունի:

Երկրորդ մակարդակ կը նշանակէ անոնց քննարկումը, վերլուծումն ու ազդեցութեան գօտիի՝ «յաջողութեան» տեսակներու ճշդումը. ասոնք սակայն ուսումնասիրութեան առարկայ չեն դառնար, իբրեւ երկրորդ մակարդակի իրագործում, մեզի նման հաւաքականութեան մը համար, որ խորհրդակցութիւններու, խորհրդաժողովներու եւ վեհաժողովներու համար կը խմբուի ինչ-ինչ ծրագիրներով, սակայն ձեռնունայն կը մնայ վերջաւորութեան:

Հեռացա՞նք հայուն «հայ»ութենէն, թէ սկսանք մօտենալ անոր:

«Հայը թուրք է»

Երեւանցի մը «Թուրք Ա.» կոչած է ղարաբաղցի մը, կը պատմէր բարեկամ մը, գէշ յատկանիշերու կուտակում եղող թրքութիւնը իբրեւ լաւագոյն, ամբողջական ճշդորոշում տալով, զայն՝ ղարաբաղցին այդպէս բնորոշելով:

«Անոր ըրածը թուրքը չ՛ըներ», լսած ենք մեր երէց սերունդէն:

«Թուրքին մասին կը խօսիմ, անոր մասին չեմ խօսիր», կը շեշտէր բարեկամ բանաստեղծ մը, մերժելով արտայայտուիլ այլ բանաստեղծի մը մասին:

«Թուրքէն չտեսածս այս հայէն տեսայ», կ՛ըսէր սիրտը այրած ծերունին, որ իր տանտիրոջ կատարած հանապազօրեայ եւ բազմատեսակ չարամտութիւնները կ՛ուզէր ամփոփել մէկ խօսքով:

Պատանութեանս մեր տունը այցելած հիւր մը, կը յիշեմ, անոր ալ սիրտը այրած, ըսեր էր. «Թուրքերը մեզ ջարդելու գործը կէս ձգեր են. լա՛ւ ըրեր են, որ ջարդեր են մեզ», այդպիսով արտայայտելով, իր բնորոշումով՝ թրքավարի անձէ մը իր ծայրայեղ դժգոհութիւնը:

«Թուրքը չ՛ըսեր այս ըսուածը»: Եւ նման խօսքերու շարքը կարելի է երկարել:

Ուրեմն, գիտենք ու կ՛ընդունինք, թէեւ բարձրաձայն չենք արտայայտուիր, որ մեր շարքերուն մէջ ալ թուրքեր կան, թուրք հայեր:

Հայու «սուրբ» կերպարը կ՛աղարտի՞, երբ խօսինք թապուներու մասին, թէ ինչպէ՛ս «հայը հայ կը սպաննէ», թէ ինչպէ՛ս «Եղեռնի որբուհիներ հայու ձեռքով կը պոռնկանան»: Եթէ թուրքը կ՛արգիլէր հայերէնի գործածութիւնը, այսօր ալ հայը չի քաջալերեր, կ՛անարգէ, կը հալածէ, կը խաչէ հայերէնը ու անոր մոմով փնտռուելիք սպասաւորները, ուր եւ ինչպէս որ կրնայ, թէ՛ Հայաստանի մէջ, եւ թէ Սփիւռքի. եւ ասիկա ամէնէն պաշտօնական ու պատասխանատու մարդոց ձեռքով կը կատարուի՝ հոգեւորական եւ աշխարհական, յարատեւ յամառութեամբ: Մեր լեզուին ու մշակոյթին անհրաժեշտութիւնը դուրս շպրտած ենք մեր կեանքէն եւ զայն ետ բերելու ամէն կարելիութեան առջեւ հազար տեսակ պատնէշ կանգնեցուցած ենք: Լեզուն կը խաչենք տան մէջ, դպրոցին մէջ, ուսուցիչին բերնին իսկ մէջ, մամուլին մէջ, եկեղեցիին մէջ, համացանցին մէջ. խաչեցեալ եւ աքսորեալ լեզուի վերածած ենք զայն՝ մե՛ր իսկ՝ հայկական ձեռքով: «Թուրքը»՝ թշնամին, որ լեզուիդ հալածիչը եղաւ, ուրիշ տեղ ինչո՞ւ կը փնտռես:

Ասոնք ընդհանրացումնե՞ր են: Ի տես մեր առօրեայ, անհատական ու հաւաքական ինչ-ինչ երեւոյթներուն՝ սկսելով մեր իբր թէ հպարտութեան առիթ եղող մշակութային տուեալներու անտեսումէն, ոտնակոխումէն ու խեղումէն մինչեւ անոնց կատարեալ ոչնչացումը կարելի է խղճի մտօք ու հայավարի ըսել, որ «թուրքէն աւելի թուրք հայեր կան մեր մէջ»:

«Թուրքը հայ է»։

Ամէնէն ծանօթ օրինակը Էրտողանի յայտարարութիւնն էր, 2014ին. «Զիս վրացի կոչեցին, կը ներէք, աւելի տգեղն ալ ըսին՝ հայ կոչեցին»: Ներելու խնդիր կայ, ըստ երեւոյթին: Թուրքը ինչպէ՞ս կրնայ հայու վերածուիլ: Հայկական ծագում ունենալն ալ Թուրքիոյ քաղաքացիներուն կրնայ բաւարար վտանգ նշանակել, այպանումի աղբիւր դառնալ, մատնիչի ու անվստահելի տարրի դեր մը փակցնել տուեալ անձին: Երբ դուն թուրք ես, բայց հայկական ծագում ունիս, թրքական ինքնութեան սահմաններէն դուրս եկած ես, առնուազն կասկածելի ես, պէտք է հակակշռի տակ պահուիս: Կրնաս որեւէ ժամանակ վտանգ դառնալ:

Խօսքը հարկաւ Թուրքիոյ մէջ ապրող հայերուն մասին չէ՛: Հայը հայ է Թուրքիոյ մէջ, ճանչցողին համար եւ Լոզանէն ի վեր՝ իբրեւ փոքրամասնութիւն: Ասոնք թուրքերն են, որոնք իրենց այս կամ այն ըրածին կամ չըրածին համար իբրեւ հայ կը կնքուին, յատուկ պայմաններու տակ:

Թուրքերուն համար ալ, ուրեմն, հայ ըլլալը ոչ միայն անբաղձալի է, այլեւ՝ վտանգաւոր:

…Եւ ճանճերը։

Այս բոլորը վերամարսելով միայն կրնանք թերեւս քայլ մը առաջ երթալ, վերատեսնելու համար օր առ օր, ժամ առ ժամ փոխուող համացանցային աշխարհին մէջ հայկական ու թրքական ինքնասահմանումները, աժան, յայտարարուող, խախուտ, անհիմն հայացումներն ու թրքացումները:

«Ես հայ եմ», «ես թուրք եմ» – երկու ժողովուրդներն ալ այս յիշեցումներն ու ինքնահաստատումները ունին: Հայերը, միշտ Եղեռնէն ասդին դիտուելով, իբրեւ զոհ, բնականաբար շատ աւելի իրաւունք ունին ինքնահաստատման. երբ գոյութիւնդ խնդրոյ առարկայ եղած է, գոյամարտ մը ունիս մղելիք: Եղեռնին յաջորդող ուրացումը կ՛երկարաձգէ հաստատումին անհրաժեշտութիւնը: Թուրքերուն ալ միշտ ներարկուած է այն վախը, որ կրնայ այս «փոքրիկ Մհերը» վտանգի աղբիւրի վերածուիլ, արդէն վերածուած է ալ. կարծես երկու ճակատներու վրայ աղէտներ արդէն գործուած են, զոյգ մը աղէտ, մէկը՝ իրաւ, միւսը՝ շինծու:

Ի վերջոյ սերունդներու յաջորդութեան հետ նաեւ մօտեցումներու նորութիւն սպասելի է: Նորութիւնը հիմնական փոփոխութիւն չէ միշտ, կրնայ խորացում եւ շեշտադրում դառնալ: Ուրացողը կեցուածքը սերունդէ սերունդ կը փոխանցէ, պահանջատէրը՝ նոյնպէս: Իրենք կ՛ուրանան, մենք կը պահանջենք: Թէ՛ իրենք, թէ՛ մենք կեցուածքի արմատականացման կողքին նաեւ թուլացումներ կ՛ապրինք: Հսկայական Թուրքիոյ համար պզտիկ Հայաստանի մը ու հայութեան մը հարցը հետզհետէ աւելի մտահոգիչ եւ խանգարիչ հանգամանք ունի: Մենք ալ կը կարծենք, թէ մեր պահանջքին տէրն ենք տակաւին: Դէպի առաջ նայելով երբ ցեղասպանութեան ճանաչում կը պահանջես, ետեւի շարքերդ կը պարպուին, կ՛ամայանան, լեզուդ, մշակոյթդ կրողներու եւ զանոնք արծարծողներու թիւը շատոնց նուազած է, ընդունիս կամ ոչ, հաշուի նստիս ատոր հետ կամ ոչ, անհատ բացառութիւններու փնտռտուքով կրնաս մխիթարուիլ, փոխանակ խմբակային բացառութիւններ հիմնելու մասին մտածելու:

Ճշմարտախօս թուրքերու, թրքացուած հայերու յայտնութիւնը եւ ոմանց վերադարձը դէպի լեզու եւ մշակոյթ, իբրեւ նոր երեւոյթներ, անակնկալներ են վերջին տասնամեակին ու նաեւ՝ առիթ:

Թուրք «լայնամիտ» հետազօտողներու անկեղծ կամ խախուտ մօտեցումները անոնց անձնական փառասիրութիւնը շոյող կամ բուն իսկ ցեղասպանագիտութեան ծառայող, կրնան հայկական համայնքին մէջ առաւել հետաքրքրութիւն ստեղծել: Թուրքիոյ մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին խօսիլը կամ գրելը տասնամեակէ մը ի վեր վերածուած են արդիամըտութեան հոմանիշի: Անկեղծն ալ կայ, կեղծաւորն ալ կայ ասոնց շարքերուն մէջ, որոնք երբ թաղը դառնան՝ յանկարծ ուրիշ երգ մը երգելու կը սկսին, ասիկա նաեւ եւրոպական համալսարաններուն մէջ, ոչ միայն Թուրքիա. մի՛ մոռնաք Թուրքիոյ երկնցած եւրոպական ձեռքը:

Մեզի կը մնայ մեր ճանաչումներէն ու հատուցումներու բանաձեւերէն առաջ եւ անդին բովանդակութեամբ լեցնել՝ հոգի, գիտութիւն եւ գործունէութիւն: Ճանաչումներն ու դեռ գալիք հատուցումները, առանձին առած, ինծի կը յիշեցնեն Լիբանանի հնադարեան բերդերը, որ կ՛այցելէինք մեր պատանութեան, ուր անցեալի փառքին՝ հզօր կառոյցներուն աներդիք դատարկութիւնը կը պսակուէր այս ու այն անկիւնը բզզացող ճանճերու խրախով:

Մենք ճանճերէն աւելին ենք:


Իրան Պիտի Շարունակէ Քարիւղ Վաճառել Միջազգային Շուկային Մէջ. Զարիֆ

0426zarif

ՆԻՒ ԵՈՐՔ, «Ազատութիւն».- Իրանի դէմ ամերիկեան ճնշումները աւելցնելու ջանքերուն հետեւանքով, Միջին Արեւելքի մէջ կացութիւնը կրնայ աւելիով բարդանալ, 24 Ապրիլին յայտարարեց Իրանի արտաքին գործոց նախարար Մոհամմատ Ճաւատ Զարիֆ, Նիւ Եորքի մէջ գումարուած եւ Միջին Արեւելքի ներկայ կացութեան նուիրուած քննարկման մը ընթացքին, նոյն ժամանակ պնդելով, որ հակառակ Ուաշինկթընի ջանքերուն՝ Թեհրան դուրս պիտի չմղուի ուժանիւթի միջազգային շուկայէն:

«Մենք վստահ ենք, որ Իրան պիտի շարունակէ քարիւղ վաճառել: Մենք կը շարունակենք մեր քարիւղին համար սպառողներ գտնել ու պիտի շարունակենք օգտուիլ ուժանիւթի արտածման համար ապահով ուղի համարուող Հորմուզի նեղուցէն: Բայց, եթէ Միացեալ Նահանգները որոշէ անմիտ քայլերու դիմել՝ փորձելով խանգարել մեզ,  ամերիկացիները պէտք է պատրաստ ըլլան բոլոր հաւանական հետեւանքներուն», նշեց Զարիֆ:

Յիշեցնենք, որ 22 Ապրիլին, ամերիկեան իշխանութիւնները յայտարարեցին, որ պիտի կասեցուի շարք մը պետութիւններուն շնորհուած բացառութիւնը, որ առիթ կու տար անոնց իրանեան քարիւղ ներածելու: Այս քայլով, ամերիկեան իշխանութիւնները կը փորձեն ամբողջութեամբ արգելափակել Իրանի արտադրած քարիւղը միջազգային շուկային մէջ վաճառելու բոլոր կարելիութիւնները:

«Ռոյթըրզ»ին տուած ընդարձակ հարցազրոյցի մը ընթացքին, Զարիֆ, անդրադառնալով Թեհրանի դէմ սահմանուած նոր պատժամիջոցներուն հաւանական ազդեցութեան՝ ըսաւ. «Պատժամիջոցներէն միշտ կը տուժես, սակայն պատժամիջոցները չեն կրնար յանգեցնել քաղաքականութեան փոփոխութեան»:

«Նաեւ, միշտ կարելի է շրջանցել պատժամիջոցները եւ կրնանք ըսել, որ այդ մարզին մէջ գիտական աւարտաճառ պաշտպանած ենք արդէն», հեգնանքով աւելցուց Զարիֆ:

Իրանի եւ Միացեալ Նահանգներու միջեւ հաւանական պատերազմի մը մասին հարցումին պատասխանելով, Իրանի արտաքին գործոց նախարարը երկիմաստ պատասխան տուաւ՝ ըսելով. «Չեմ կարծեր, որ Թրամփ պատերազմ կ՛ուզէ, սակայն չեմ բացառեր, որ ուրիշներ կրնան զինք պատերազմի մղել», իբրեւ Իրանի դէմ կոշտ մօտեցման գլխաւոր ջատագովներ մատնանշելով Իսրայէլի վարչապետ Պենիամին Նեթանիահուն եւ Սպիտակ տան ազգային ապահովութեան հարցերու խորհրդական Ճան Պոլթընը:


Քանի Մը Տողով

– Սրի Լանքայի առողջապահութեան նախարարութիւնը Չորեքշաբթի, 25 Ապրիլին յայտարարեց, թէ Ս. Զատկուան տօնին ընթացքին տեղի ունեցած 8 ականահարումներու զոհերուն թիւը իջած է 253ի, որովհետեւ հաստատուած է, որ շարք մը զոհեր կրկնակի կերպով հաշուըւած են։ Նաեւ, այդ հարցով ձերբակալուած կասկածելիներուն թիւը հասած է 75ի:

– Միացեալ Նահանգներու նախորդ փոխնախագահ Ճօ Պայտըն 25 Ապրիլին յայտարարեց, թէ պիտի մասնակցի 2020ին տեղի ունենալիք նախագահական ընտրութիւններուն, հանդիսանալով Դեմոկրատ կուսակցութեան անդամ 20րդ թեկնածուն։


Միջազգային Համաձայնութիւն Մը Լաւագոյն Լուծումը Պիտի Ըլլայ Հիւսիսային Քորէայի Հարցին. Փութին

0426putin-kim

ՎԼԱՏԻՎՈՍԹՈՔ, «Պի.Պի. Սի.».- 25 Ապրիլին, արեւելեան Ռուսիոյ մէջ տեղի ունեցաւ հանդիպում մը Հիւսիսային Քորէայի եւ Ռուսիոյ ղեկավարներուն՝ Քիմ Ճոնկ Ունի եւ Վլատիմիր Փութինի միջեւ։

Քիմ կարմիր գորգերով, դրօշակներով եւ զինուորական նուագախումբով դիմաւորուեցաւ Վլատիվսթոքի մէջ։ Ան առաջին անգամն ըլլալով կ՛այցելէր Ռուսիա, պաշտօնական անդրանիկ հանդիպումը ունենալով Փութինի հետ:

Երկու երկիրներուն միջեւ յարաբերութիւնները զարգացնելու գծով խորհրդակցութեան կողքին, ղեկավարները իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացուցին Հիւսիսային Քորէայի հիւլէական ծրագիրին վրայ։

Փութին, անուղղակիօրէն քննադատելով ամերիկեան ինքնագլուխ քայլերը՝ շեշտեց, թէ միջազգային համաձայնութիւն մը լաւագոյն լուծումը պիտի ըլլայ Հիւսիսային Քորէայի հիւլէական ծրագիրին շուրջ յառաջացած տագնապին։

Փութին նաեւ յայտարարեց, թէ որեւէ համաձայնութիւն պէտք է ապահովական միջազգային երաշխիքներ շնորհէ Հիւսիսային Քորէայի իշխանութիւններուն։

Մօտաւորապէս երկու ամիս առաջ եւ հակառակ մեծ ակնկալութիւններու, Քիմ Ճոնկ Ունի եւ Միացեալ Նահանգներու անոր պաշտօնակից Տանըլտ Թրամփի միջեւ Վիեթնամի մէջ տեղի ունեցած երկրորդ հանդիպումը ձախողութեամբ աւարտած էր։

Վերջին անգամ Ռուսիոյ եւ Հիւսիսային Քորէայի ղեկավարները հանդիպած էին 2011ին, երբ Ռուսիոյ նախկին նախագահ Տմիթրի Մետւետեւ եւ Քիմ Ճոնկ Իլ (ներկայ նախագահին հանգուցեալ հայրը) խորհրդակցած էին:

Հիւսիսային Քորէայի հիւլէական ծրագիրին պատճառով, 2006էն ի վեր, ՄԱԿի Ապահվութեան խորհուրդը՝ առաջնորդութեամբ Միացեալ Նահանգներու, մօտաւորոպէս 10 առիթներով պատժամիջոցներ սահմանած է Փիոնկեանկի դէմ։


Թուրքիոյ Մէջ Բանտային Գրականութիւնը Կը Ծաղկի

0406demirtas

ՊՈԼԻՍ, «Մարմարա».- «Ուաշինկթըն Փոսթ»ը հրապարակեց յօդուած մը Թուրքիոյ բանտային գրականութեան մասին։ Ըստ յօդուածին՝ Թուրքիոյ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչներ բանտերու մէջ գրած են բանաստեղծութիւններ, յուշագրութիւններ, պատմուածքներ, վէպեր եւ նոյնիսկ բեմագրութիւններ։ Կը պնդուի, որ յատկապէս վերջին տարիներուն, բանտերու մէջ ստեղծուած գրականութիւնը զարթօնք կ՛ապրի, որովհետեւ հազարաւոր ընդդիմադիրներ ձերբակալուած կը մնան։ Միայն վերջին երկու տարիներուն, բանտարկեալներու կամ նոր ազատ արձակուած գործիչներու կողմէ առնուազն ութ գիրքեր հրատարակուած են։

Յօդուածին մէջ, իբրեւ բանտային գրականութեան օրինակ կը ներկայացուի լրագրող Ահմետ Ալթանի՝ «Այլեւս Աշխարհը Չեմ Տեսներ» գիրքը, որուն մէջ ան կը պատմէ իր բանտային առօրեային մասին։

Ծանօթ է, որ Ալթան ցմահ բանտարկութեան դատապարտուած է սահմանադրական կարգը տապալելու մեղադրանքով։ Ալթանի գիրքը վերջերս հրատարակուեցաւ Անգլիոյ մէջ, իսկ աշնան լոյս պիտի տեսնէ նաեւ Միացեալ Նահանգներու մէջ։

Նաեւ կը նշուի, որ քրտամէտ Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան նախկին համանախագահ Սալահետտին Տեմիրթաշի պատմուածքներու գիրքը՝ «Լուսաբաց»ը, անգլերէնով լոյս ընծայուած է ամերիկացի յայտնի դերասանուհի Սերա Ճեսիքա Փարքըրի պատկանող հրատարակչատունէն։ Յօդուածին մէջ կը շեշտուի, որ բանտային գրականութիւնը ընթերցելու առումով եւս աւանդութիւն մը ձեւաւորուած է Թուրքիոյ մէջ։ Մասնաւորաբար, Տեմիրթաշի նշեալ գիրքէն առնուազն 200,000 օրինակներ ծախուած են եւ գրախանութներու մէջ դժուարութեամբ կը գտնուի, որուն համար ընթերցողները իրարու կը փոխանցեն անկէ օրինակներ։


RSS

Szukaj

Linki

Telefonia

Reklama

Administracja

Group & Page

Back Links

Stats